Category: Φιλοσοφία…..Philosophy….


Τι συνέβη στη Βασιλική Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας; Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι ιδρύθηκε από τον Πτολεμαίο Β’ Σωτήρα. Αποτελούσε τμήμα του Μουσείου που βρισκόταν στο βασιλικό ανάκτορο της Αλεξάνδρειας. Αυτή η μεγάλη αρχαία πόλη, που κατέχει ένα μικρό κομμάτι γης στις ακτές της Μεσογείου, ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο κατά την επίσκεψή του στην Αίγυπτο και έγινε η πρωτεύουσα της τελευταίας δυναστείας των Φαραώ, η οποία καταγόταν από το στρατηγό του Αλεξάνδρου Πτολεμαίο. Η Βασιλική Βιβλιοθήκη, αποτελούσε μέρος του Μουσείου, όμως παραμένει ασαφές αν αποτελούσε ξεχωριστό κτίριο.

Διάφορες ιστορίες για την εξαφάνιση της κυκλοφορούν εδώ και αιώνες και χρονολογούνται τουλάχιστον από τον πρώτο μ.Χ. αιώνα. Διαπιστώνουμε ότι για την καταστροφή ευθύνονται οι τρεις δυνάμεις κατοχής που κυβέρνησαν την Αλεξάνδρεια αφού την έχασαν οιΈλληνες. Θα αναφερθούμε πρώτα στις ιστορίες όπως τις ακούμε σήμερα – χωρίς αναφορές και μερικές σε μεγάλο βαθμό ανακριβείς. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να εξακριβώσουμε ποιός ήταν ο υπαίτιος της καταστροφής της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.

Οι ύποπτοι είναι ένας ρωμαίος, ένας χριστιανός και τέλος ένας μουσουλμάνος – ο Ιούλιος Καίσαρας, ο πατριάρχης Θεόφιλος της Αλεξάνδρειας και ο Χαλίφης Ομάρ της Δαμασκού. Θα προσπαθήσουμε να φτάσουμε στην πιο αξιόπιστη ιστορία σχετικά με την καταστροφή της βιβλιοθήκης, αναλύοντας την πληθώρα σχετικών πηγών.

Ιούλιος Καίσαρας

Ας δούμε πρώτα την κυρίαρχη ιστορία:

«Λέγεται συχνά ότι οι Ρωμαίοι ήταν πολιτισμένοι, όμως ο πιο διάσημος στρατηγός τους είναι υπεύθυνος για τη μεγαλύτερη πράξη βανδαλισμού της αρχαιότητας. Ο Ιούλιος Καίσαρας επιτέθηκε στην Αλεξάνδρεια, καταδιώκοντας τον μεγαλύτερο αντίπαλο του Πομπήιο, όταν κατάλαβε πως ο Αιγυπτιακός στόλος επρόκειτο να τον αποκόψει. Συνειδητοποιώντας ότι αυτό θα τον αφήνε σε απελπιστικά δύσκολη θέση, έδρασε αποφασιστικά στέλνοντας φλεγόμενα πλοία στο λιμάνι. Το σχέδιο του πέτυχε και ο εχθρικός στόλος σύντομα πήρε φωτιά. Αλλά η φωτιά δεν σταμάτησε στα πλοία. Πέρασε στην αποβάθρα η οποία ήταν γεμάτη με εύφλεκτα υλικά, έτοιμα για εξαγωγή. Κατόπιν εξαπλώθηκε στην πόλη και πριν προλάβει κανείς να τη σταματήσει, πήρε φωτιά η ίδια η Μεγάλη Βιβλιοθήκη με αποτέλεσμα 400.000 ανεκτίμητοι χειρόγραφοι πάπυροι να γίνουν στάχτη. Όσο για τον ίδιο τον Καίσαρα, δεν θεώρησε το γεγονός αυτό αρκετά σημαντικό ώστε να το αναφέρει στα απομνημονεύματά του».

Ο Ιούλιος Καίσαρας βρισκόταν πράγματι στην Αλεξάνδρεια το 47-48 π.Χ. καταδιώκοντας τον αντίπαλο του Πομπήιο. Ο Καίσαρας κατάφερε να καταλάβει την πόλη χωρίς κανένα πρόβλημα μετά την καταστροφή του Αιγυπτιακού στόλου και διέμενε στο παλάτι με την Κλεοπάτρα, όταν άρχισαν τα προβλήματα. Μερικά από τα πρωτοπαλίκαρα του Φαραώ επιτέθηκαν με μια αρκετά μεγάλη δύναμη και ο Καίσαρας βρέθηκε ξαφνικά κολλημένος σε μια εχθρική πόλη με πολύ λίγες δυνάμεις. Το ότι κέρδισε παρ’ολα αυτά οφείλεται στην τύχη του και τις ηγετικές του ικανότητες. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο αλλά για να διαλευκάνουμε την τύχη της Βασιλικής Βιβλιοθήκης θα πρέπει να εξετάσουμε τις αρχαίες πηγές.

Ιούλιος Καίσαρας – Οι εμφύλιοι πόλεμοι

Η παλαιότερη αναφορά που έχουμε για αυτά τα γεγονότα βρίσκεται στο βιβλίο «Εμφύλιοι πόλεμοι» που γράφτηκε από τον ίδιο τον Ιούλιο Καίσαρα (πέθανε το 44 π.Χ). Σε αυτό εξηγεί πώς έπρεπε να πυρπολήσει τα ναυπηγεία και τον Αλεξανδρινό στόλο για την ασφάλεια του, καθώς βρισκόταν σε δεινή θέση. Δεν κάνει όμως καμία αναφορά στο αν η φωτιά εξαπλωθηκε πέρα από την ακτή και κατέστρεψε και τη Βασιλική Βιβλιοθήκη. Η αφήγηση στο βιβλίο σταματάει στην έναρξη της εκστρατείας στην Αίγυπτο και η ιστορία συνεχίζεται στο βιβλίο «Αλεξανδρινός πόλεμος», από έναν από τους υπολοχαγούς του, τον Χίρτιο (πέθανε το 43 π.Χ). Δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σχετική με την πυρπόληση της Αλεξάνδρειας, αντίθετα αναφέρει πως η πόλη δε μπορούσε να καεί εφόσον ήταν χτισμένη όλη από πέτρα.

Αν και αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως δήλωση αθωότητας, αξίζει να πούμε πως ένας λόγος για τον οποίο ανέφερε ότι η Αλεξάνδρεια δε μπορούσε να καεί μπορεί να είναι το ότι ήθελε να αποκρύψει την πράξη του.

Η μεταγενέστερη ιστορία απέδειξε πολλές φορές ότι η Αλεξάνδρεια καίγεται ακριβώς όπως και οποιαδήποτε άλλη πόλη.

Η φωτιά αυτή δεν αναφέρεται ούτε στους Φιλιππικούς του Κικέρωνα εναντίον του συμμάχου του Καίσαρα, Μάρκου Αντώνιου. Αυτό, παρόλο που αποτελεί μια πολύτιμη μαρτυρία για την υπεράσπιση του Καίσαρα, μια που ο Κικέρωνας δε συμπαθούσε καθόλου τον τελευταίο, δεν αποτελεί αδιάσειστο επιχείρημα μια που είναι πολύ πιθανό ο Κικέρωνας να μη γνώριζε όλα όσα συνέβησαν, δεν έκρινε απαραίτητο να αναφέρει το συγκεκριμένο γεγονός ή αναφέρεται σε αυτό σε απόσπασμα των έργων του το οποίο δε σώζεται.

Στράβων – Γεωγραφία

Ο Στράβωνας (πέθανε μετά το 24 μ.Χ) βρέθηκε στην Αλεξάνδρεια το 20 π.Χ και πουθενά μέσα στις λεπτομερείς περιγραφές του για το παλάτι και το Μουσείο δεν αναφέρει τη βιβλιοθήκη. Η παράλειψη αυτή εξηγείται συχνά από λόγιους οι οποίοι ισχυρίζονται ότι η βιβλιοθήκη βρισκόταν μέσα στο Μουσείο ή ήταν προσαρτημένη σε αυτό. Όμως ακόμη κι αν ήταν έτσι, η σιωπή του Στράβωνα είναι ύποπτη. Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η βιβλιοθήκη δεν υπήρχε πλέον αλλά πολιτικοί περιορισμοί επέβαλαν να μην αναφέρεται η τύχη της.

Λίβιος και Φλόρος – Η Επιτομή της Ιστορίας της Ρώμης

Η πρώτη αναφορά της πυρκαγιάς στην Αλεξάνδρεια θα μπορούσε φαινομενικά να προέρχεται από το Λίβιο (πέθανε το 17 μ.Χ) στο έργο του «Η Ιστορία της Ρώμης». Το βιβλίο στο οποίο είχε συμπεριληφθεί η αναφορά αυτή έχει χαθεί, και οι ‘Περιλήψεις’ που έχουν διασωθεί είναι πολύ σύντομες για να τη περιέχουν.

Ωστόσο, η «Επιτομή» του 2ου αι. που γράφτηκε από το Φλόρο σώθηκε και λέει ότι η φωτιά ξεκίνησε από τον Καίσαρα για να καθαρίσει την περιοχή γύρω από τη θέση του, ώστε ο εχθρός να μην έχει καμία κάλυψη από τα βέλη του στρατού του. Η ίδια η βιβλιοθήκη δεν αναφέρεται από τον Φλόρο, αν και ήταν στην ίδια περιοχή της πόλης που βρισκόταν το παλάτι το οποίο είχε καταλάβει ο Καίσαρας.

Σενέκας – Σχετικά με την ηρεμία του μυαλού

Στην πραγματικότητα ξέρουμε ότι η Βασιλική Βιβλιοθήκη αναφέρεται από το Λίβιο, επειδή αργότερα μνημονεύεται από τον Σενέκα (πέθανε το 65 μ.Χ) στο διάλογο του «Σχετικά με την ηρεμία του μυαλού», στον οποίο αναφέρει επίσης πως καταστράφηκε μεγάλος αριθμός βιβλίων. Κάποιοι υποστηρίζουν πως ο Σενέκας έχει πάρει όλες τις πληροφορίες σχετικά με την καταστροφή της βιβλιοθήκης από τον Λίβιο, αλλά μια προσεκτική ανάγνωση του διαλόγου δεν αποδεικνύει κάτι τέτοιο.

Ο Σενέκας στην πραγματικότητα το μόνο που αναφέρει είναι ότι ο Λίβιος θεωρούσε τη βιβλιοθήκη ως «το πιο διακεκριμένο επίτευγμα της καλαισθησίας και της μέριμνας των βασιλέων» και αυτό μόνο και μόνο για να μπορέσει να διαφωνήσει.

Πλούταρχος και Δίων Κάσσιος – Η ζωή του Καίσαρος και η Ρωμαϊκή Ιστορία

Ο Πλούταρχος (πέθανε το 120 μ.Χ), στο έργο του «Η ζωή του Καίσαρος» κάνει μια αδιάφορη σχετικά αναφορά στην καταστροφή της βιβλιοθήκης. Ο Πλούταρχος παρόλο που δεν έχει κάτι εναντίον του Καίσαρα, τον επικρίνει με ευχαρίστηση, επομένως θα πρέπει να λάβουμε αυτή την αναφορά στα σοβαρά. Επιπλέον, είχε επισκεφθεί την Αλεξάνδρεια και κατά πάσα πιθανότητα θα είχε παρατηρήσει εάν η βιβλιοθήκη εξακολουθούσε να υφίσταται.

Ο Δίων Κάσσιος (πέθανε το 235 μ.Χ) μας λέει ότι οι αποθήκες των βιβλίων που βρίσκονταν κοντά τις αποβάθρες κάηκαν τυχαία από τους άνδρες του Καίσαρα. Τα λόγια του δεν είναι ξεκάθαρα και έχουν οδηγήσει ορισμένους μελετητές στο συμπέρασμα ότι καταστράφηκαν μόνο τα βιβλία που προορίζονταν για εξαγωγή.

Αύλος Γέλλιος – Αττικές Νύχτες

Ο Γέλλιος (πέθανε το 180 μ.Χ.), συμπεριέλαβε στις Αττικές Νύχτες ένα σύντομο απόσπασμα σχετικό με βιβλιοθήκες όπου η καταστροφή της Βασιλικής Βιβλιοθήκης αναφέρεται ότι έγινε από ατύχημα κατά τη διάρκεια του πρώτου πολέμου των Ρωμαίων κατά της Αλεξάνδρειας, όταν βοηθητικοί στρατιώτες έβαλαν φωτιά. Αυτός ο πρώτος πόλεμος ήταν η εκστρατεία του Καίσαρα και ο δεύτερος ήταν όταν ο Οκταβιανός πήρε την Αίγυπτο από το Μάρκο Αντώνιο και την Κλεοπάτρα. Ο Γέλλιος αναφέρει πως κάηκαν 700.000 βιβλία.

Αμμιανός Μαρκελλίνος και Ορόσιος – Ρωμαϊκή Ιστορία και Ιστορία κατά των ειδωλολατρών

Ένας από τους τελευταίους ειδωλολάτρες Ρωμαίους ιστορικούς, ο Αμμιανός Μαρκελλίνος (πέθανε το 395 μ.Χ.), μας λέει για την τύχη της βιβλιοθήκης γράφοντας για την πόλη της Αλεξάνδρειας στη «Ρωμαϊκή Ιστορία» του. Αναφέρει ότι το γεγονός πως η πυρκαγιά ξεκίνησε από τον Ιούλιο Καίσαρα αποτελεί την «ομόφωνη άποψη των αρχαίων συγγραφέων», αλλά συγχέει το κτίριο της βιβλιοθήκης με το Σεράπειο και αυξάνει τον αριθμό των παπύρων που καταστράφηκαν σε 700.000 (ίσως η πηγή του είναι ο Γέλλιος).

Η ιστορία επαναλαμβάνεται από τον Ορόσιο, έναν πρώιμο χριστιανό ιστορικό (πέθανε μετά το 415 μ.Χ.), ο οποίος αναφέρει στην «Ιστορία κατά των ειδωλολατρών» πως οι κατεστραμμένοι πάπυροι αριθμούσαν τους 400.000.

Και οι δύο αυτοί συγγραφείς είναι πολύ μεταγενέστεροι για να αποτελούν ακριβείς πηγές από μόνοι τους, όμως μας λένε ότι από τον τέταρτο αιώνα πιστεύονταν ευρέως οτι η Βασιλική Βιβλιοθήκη είχε καταστραφεί από τον Ιούλιο Καίσαρα. Θα τους ξαναδούμε παρακάτω σε σχέση με την καταστροφή του Σεράπειου, που συνέβη στα δικά τους χρόνια.

Συγκεντρώνοντας τις παραπάνω πηγές, μπορούμε να συμπεράνουμε τα εξής:

* Οι πρώτες περιγραφές τoυ Αλεξανδρινoύ Πολέμου, γραμμένες είτε από τον Καίσαρα είτε από τους στενούς φίλους του, καλύπτουν εσκεμμένα οτιδήποτε αντανακλά άσχημα πάνω στον σπουδαίο άνδρα. Δεν αποτελεί συνεπώς έκπληξη η σιωπή τους για τον εμπρησμό της μεγαλύτερης βιβλιοθήκης του κόσμου, ακόμα και αν συνέβη τυχαία.

* Η βιβλιοθήκη δεν υπήρχε ως ξεχωριστό κτίριο την εποχή της επίσκεψης του Στράβωνα το 20 π.Χ.

* Η πεποίθηση ότι Καίσαρας είχε καταστρέψει τη βιβλιοθήκη ήταν διαδεδομένη από την εποχή που η οικογένεια του έπαψε να κατέχει τον αυτοκρατορικό θρόνο στα τέλη του πρώτου μ.Χ. αιώνα. Ο Πλούταρχος, ο Γέλλιος και ο Σενέκας αποτελούν την απόδειξη γι’ αυτό. Πρέπει επομένως να υποθέσουμε ότι η βιβλιοθήκη δεν υπήρχε τότε. Ο Πλούταρχος ιδιαίτερα, ως Έλληνας, σίγουρα θα ήξερε εάν υπήρχε.

Μπορεί τα αναγνωστήρια, τα οποία αποτελούσαν μέρος του Μουσείου, να επέζησαν, όμως όπως μας λένε όλες οι πηγές, τα βιβλία κάηκαν από τον Ιούλιο Καίσαρα.

Θεόφιλος

Και πάλι, ας δούμε πρώτα την κυρίαρχη ιστορία:

Ο Θεόφιλος, ο Πατριάρχης της Αλεξανδρείας, είναι επίσης και ο προστάτης άγιος των εμπρηστών. Καθώς ο Χριστιανισμός στραγγάλιζε σιγά-σιγά τον κλασικό πολιτισμό, τον τέταρτο αιώνα ήταν πολύ δύσκολο να είναι κανείς ειδωλολάτρης. Στην Αλεξάνδρεια βρισκόταν ο μεγάλος ναός του Σέραπι, που ονομαζόταν Σεράπειο και κολλητά σε αυτό ήταν η Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, όπου διατηρούνταν όλη η σοφία των αρχαίων.

Ο Θεόφιλος ήξερε ότι όσο υπήρχε αυτή η γνώση, οι άνθρωποι θα έτειναν λιγότερο να πιστέψουν στην Αγία Γραφή, έτσι ξεκίνησε να καταστρέψει όλους τους ειδωλολατρικούς ναούς. Αλλά το Σεράπειο ήταν ένα τεράστιο κτίσμα, πάνω σε ανάχωμα και πέρα από τις ικανότητες των μαινόμενων χριστιανών φανατικών να το πλήξουν. Ο Πατριάρχης λοιπόν επικοινώνησε με τη Ρώμη. Από εκεί, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μέγας, ο οποίος είχε διατάξει την εξολόθρευση του παγανισμού, έδωσε την άδειά του για την καταστροφή του Σεραπείου. Συνειδητοποιώντας πως δεν θα είχαν καμία τύχη, οι ιερείς και οι ιέρειες εγκατέλειψαν το ναό τους στα νύχια του όχλου ο οποίος εισέβαλε σε αυτόν με αποτέλεσμα το οικοδόμημα να καταστραφεί συθέμελα και τα χειρόγραφα να καούν σε τεράστιες πυρές στους δρόμους της Αλεξάνδρειας.

Ο Θεόφιλος ήταν πράγματι ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας την εποχή που το Σεράπειο είχε μετατραπεί σε χριστιανική εκκλησία αλλά ο ίδιος ποτέ δεν έγινε άγιος. Η ημερομηνία που δίνεται συνήθως για τα γεγονότα είναι το 391 μ.Χ., όταν ήταν αυτοκράτορας ο Θεοδόσιος, ο οποίος «προσηλύτιζε» τους υπηκόους του στο Χριστιανισμό με μεγάλο ζήλο. Η αντιδικία που υπάρχει εδώ είναι ότι υπήρχε και μια άλλη βιβλιοθήκη στο Σεράπειο και ήταν αυτή που κατέστρεψε ο όχλος των χριστιανών κατά τη λεηλασία του ναού. Πρέπει επομένως να διαπιστώσουμε εάν όντως υπήρχε ακόμη μία βιβλιοθήκη εκεί και επίσης αν όντως την κατέστρεψε ο Θεόφιλος.

Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΣΤΟ ΣΕΡΑΠΕΙΟΝ.

Μία από τις πιο γνωστές μαρτυρίες για τη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας προέρχεται από το 1780 περίπου και είναι αυτή του σημαντικού ιστορικού και οπαδού του Διαφωτισμού, Έντουαρντ Γκίμπον ο οποίος για την καταστροφή κατηγόρησε αποκλειστικά τους χριστιανούς κατά τη διάρκεια των γεγονότων του 391 μ.Χ. επί επισκόπου Θεοφίλου. Ιστορικοί που διακρίνουν στοιχεία προκατάληψης από τον Γκίμπον ενάντια στον Xριστιανισμό, θεωρούν ότι ο Γκίμπον, από εσφαλμένη εκτίμηση, συνέχεε τη βασιλική βιβλιοθήκη με εκείνη που βρισκόταν κοντά στον ναό του Σέραπι. Σχετικά με τις αναφορές του Γκίμπον για το θέμα αυτό, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε μια αντίστοιχη περίπτωση της ιστορίας, με ευκολία αθώωνε τους Άραβες για την μεγάλη μαρτυρούμενη καταστροφή βιβλίων στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 7ου αιώνα και είναι ενδεικτικό ένα απόσπασμα στο οποίο υπερασπίζει τους Άραβες:

«Αν όμως, οι ογκώδεις τόμοι των διχογνωμιστών, αρειανών και μονοφυσιτών, χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά για τη θέρμανση των δημόσιων λουτρών, ο φιλόσοφος θα παραδεχτεί χαμογελώντας ότι εντέλει θυσιάστηκαν για το καλό της ανθρωπότητας»

Τα χρόνια που μεσολάβησαν

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, οι πηγές δεν αναφέρουν τίποτα για τη βιβλιοθήκη. Ωστόσο, η Αλεξάνδρεια παρέμεινε το κέντρο των επιστημών ενώ υπήρχαν και άλλες βιβλιοθήκες. Ο αυτοκράτορας Κλαύδιος ίδρυσε την επώνυμη Κλαυδιανή βιβλιοθήκη ως κέντρο ιστορικών μελετών και ο Αδριανός ίδρυσε μια βιβλιοθήκη στο ναό του Καίσαρα κατά την επίσκεψή του στην Αλεξάνδρεια. Ο δε Πλούταρχος μας πληροφορεί ότι ο Μάρκος Αντώνιος έδωσε στην Κλεοπάτρα ως δώρο όλο το περιεχόμενο – περίπου 200.000 πάπυροι – της βιβλιοθήκης της Περγάμου.

Ο Ιωάννης Τζέτζης, βυζαντινολόγος του 12ου αιώνα, στα «Προλεγόμενα στον Αριστοφάνη» δίνει κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με τον κατάλογο του ποιητή Καλλίμαχου (πέθανε μετά το 250π.Χ), ο οποίος είπε ότι υπήρχαν περίπου 500.000 πάπυροι στη Βασιλική Βιβλιοθήκη και άλλοι 42.000 περίπου στην εξωτερική ή δημόσια βιβλιοθήκη.

Ο Καλλίμαχος είναι γνωστός ως προς τις αναφορές του στη βιβλιοθήκη του Σεραπείου αν και συχνά οι αναφορές αυτές διεξάγονται συμπερασματικά. 
Ο Επίσκοπος Επιφάνιος της Κύπρου (πέθανε το 402 μ.Χ.) στο έργο του «Μέτρα και Σταθμά» (μια ερμηνεία της βίβλου) αναφέρει ότι υπήρχαν πάνω από 50.000 τόμοι στη «θυγατρική» βιβλιοθήκη την οποία τοποθετεί στο Σεράπειο. Οι προηγούμενες παρατηρήσεις μας σχετικά με τους αριθμούς εφαρμόζονται πλήρως εδώ αν και θα ήταν δίκαιο να πούμε ότι υπήρχαν πολλοί λιγότεροι πάπυροι στη θυγατρική από ότι στη Βασιλική Βιβλιοθήκη.

Παρά τη συνέχιση της ακαδημαϊκής δραστηριότητας, η Αλεξάνδρεια υπέστη πολλά μέχρι το 391 μ.Χ. Ο Αύγουστος την υποβάθμισε, οΚαρακάλλας κατέσφαξε πολλούς από τους πολίτες της ως αντίποινα προσβολής που θεώρησε ο ίδιος ότι έγινε στο πρόσωπο του και οΑυρήλιος επίσης λεηλάτησε την πόλη και το παλάτι στο οποίο βρισκόταν το Μουσείο. Τέλος, η πόλη καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από το Διοκλητιανό στις αρχές του τετάρτου αιώνα.

Αμμιανός Μαρκελλίνος – Ρωμαϊκή Ιστορία

Στην Ρωμαϊκή Ιστορία, ο Αμμιανός υμνεί το Σεράπειο αλλά στη συνέχεια τα συγχέει λίγο και λέει ότι οι βιβλιοθήκες που βρίσκονταν σε αυτό ήταν εκείνες που κάηκαν από τον Καίσαρα κατά τον Αλεξανδρινό πόλεμο. Το σημείο αυτό είναι σημαντικό, επειδή ο Αμμιανός είχε επισκεφθεί την Αλεξάνδρεια, όμως παρόλα αυτά λέει πως «στο Σεράπειο υπήρξαν πολύτιμες βιβλιοθήκες» σε συντελεσμένο χρόνο. Αυτό ήταν πριν το 391 μ.Χ., όταν ο Θεόφιλος και η συμμορία του άρχισαν το «έργο» τους και υποδηλώνει με έμφαση ότι δεν υπήρχαν βιβλία στο ναό κατά τη στιγμή της καταστροφής του.

Ρουφίνος Τυράννιος – Εκκλησιαστική Ιστορία

Η πρώτη περιγραφή για τη λεηλασία του Σεραπείου ήταν σίγουρα αυτή του Σωφρονίου Α’, ενός χριστιανού λόγιου, γνωστού από το έργο του «Σχετικά με την ανατροπή του Σέραπι» που έχει χαθεί. Ο Ρουφίνος (πέθανε το 410 μ.Χ.) ήταν ένας Λατίνος ορθόδοξος χριστιανός που πέρασε πολλά χρόνια της ζωής του στην Αλεξάνδρεια. Έφτασε σε αυτήν το 372 μ.Χ. και μολονότι δε γνωρίζουμε αν ήταν ή όχι παρών κατά την καταστροφή του Σεραπείου, ήταν σίγουρα εκεί την ίδια περίπου χρονική περίοδο.

Έκανε μια μάλλον ελεύθερη μετάφραση της Ιστορίας της Εκκλησίας του Ευσέβιου στα λατινικά και στη συνέχεια, πρόσθεσε σε αυτή τα δικά του βιβλία X και XI, συνεχίζοντας την αφήγηση μέχρι τη δική του εποχή. το βιβλίο ΧΙ αποτελεί την καλύτερη πηγή για τα γεγονότα στο Σεράπειο, τα οποία περιγράφει λεπτομερώς. Η αναφορά του σχετικά με τον αριθμό των βιβλίων συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με αυτή που δίνεται παραπάνω. Φαίνεται να εκφράζει τη λύπη του για την καταστροφή του Σεραπείου αλλά θέτει ξεκάθαρα την ευθύνη στους ειδωλολάτρες που υποκίνησαν τον όχλο των χριστιανών.

Ευνάπιος – Βίοι φιλοσόφων

Ο ειδωλολάτρης συγγραφέας Ευνάπιος από την Αντιόχεια (πέθανε μετά το 400 μ.Χ) συμπεριέλαβε τη λεηλασία του Σεραπείου στο βιβλίο του «Βίος Αντωνίου» ο οποίος, πριν πεθάνει το 390 μ.Χ, είχε προφητέψει ότι όλοι οι ειδωλολατρικοί ναοί της Αλεξάνδρειας θα καταστρέφονταν. Εκτός από το ότι ήταν ειδωλολάτρης, ο Ευνάπιος ήταν έντονα αντιχριστιανός και κατέβαλε κάθε προσπάθεια να κάνει τον Θεόφιλο και τους οπαδούς του να φαίνονται όσο το δυνατόν ανόητοι. Η αφήγηση του είναι γεμάτη δηλητήριο και σαρκασμό καθώς περιγράφει τη λεηλασία του ναού ως μάχη δίχως εχθρό. Συνεπώς, αν είχε καταστραφεί η μεγάλη βιβλιοθήκη τότε ο Ευνάπιος σίγουρα θα το είχε αναφέρει. Όμως δεν το κάνει.
Σωκράτης ο Σχολαστικός, Ερμίας και Θεοδώρητος

Ο Σωκράτης ο Σχολαστικός (πέθανε μετά το 450 μ.χ) έγραψε επίσης ένα βιβλίο με τίτλο «Ιστορία της Εκκλησίας» ως συνέχεια αυτή του Ευσέβιου. Ήταν πιο λεπτομερής και γραμμένη στα ελληνικά. Περιέχει ένα κεφάλαιο σχετικά με την καταστροφή του Σεραπείου στο οποίο καταθέτει ότι η πράξη διατάχθηκε από τον αυτοκράτορα, ότι το κτίριο κατεδαφίστηκε και ότι μετατράπηκε αργότερα σε εκκλησία. Και πάλι όμως δεν γίνεται καμία αναφορά στα βιβλία που θα μπορούσαν να βρίσκονται στο Σεράπειο ή τι μπορούσε να έχει συμβεί σε αυτά.Το κείμενο του σχετικά με τα ιερογλυφικά σε σχήμα σταυρού που βρέθηκαν στο ιερό μας δίνει μια ιδέα για το πώς ο Χριστιανισμός μετέτρεπε διάφορα ειδωλολατρικά σύμβολα προς όφελός του.

Οι ιστορίες του Ερμία (πέθανε το 443 μ.Χ.) και του Θεοδώρητου (πέθανε μετά το 457 μ.Χ.) καλύπτουν μια παρόμοια περίοδο. Παρά την ικανοποίηση τους να εκθέσουν λεπτομερώς την καταστροφή του Σεραπείου, δεν αναφέρουν καθόλου τα βιβλία αν και ο Θεοδώρητος λέει ότι κάηκαν τα ξύλινα είδωλα του Σέραπι. Και οι δύο αυτές ιστορίες εξαρτώνται άμεσα από αυτή του Σωκράτη του Σχολαστικού, όμως περιλαμβάνουν στοιχεία και από άλλες πηγές.

Ορόσιος – Ιστορία κατά των ειδωλολατρών

Ο Ορόσιος (πέθανε μετά από το 415 μ.Χ.) ήταν φίλος του Αγίου Αυγουστίνου και έγραψε την Ιστορία κατά των ειδωλολατρών, η οποίαείχε στόχο να δώσει κακή εικόνα σε οτιδήποτε μη-χριστιανικό. Έτσι, ως ιστορικός είναι άχρηστος αλλά στην αναφορά του για τη Μεγάλη Βιβλιοθήκη λέει κάτι που ξεφεύγει από τη συνηθισμένη του μεροληψία, υποδηλώνοντας πως οι χριστιανοί έκαναν κάτι που ήταν λάθος. Διαβάζουμε: «… υπάρχουν στους ναούς κιβώτια με βιβλία που εμείς οι ίδιοι έχουμε δει και όταν λεηλατήθηκαν τα ιερά αυτά, μας λένε, εκκενώθηκαν από δικούς μας ανθρώπους στη δική μας εποχή.» Η δήλωσή του ότι δεν υπήρχε άλλη σημαντική βιβλιοθήκη στην Αλεξάνδρεια κατά την εκστρατεία του Καίσαρα είναι ενδιαφέρουσα και πηγαίνει αντίθετα με την ύπαρξη μιας βιβλιοθήκης μέσα στο Σεράπειο εκείνη την εποχή. Ωστόσο, ο Ορόσιος αποτελεί πολύ μεταγενέστερη πηγή ώστε να φέρει βάρος σε αυτό το θέμα.

Στο μνημειώδες έργο του Edward Gibbon «η Παρακμή και η Πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας» συναντάμε τις πρώτες αναφορές για την καταστροφή της Μεγάλης Βιβλιοθήκης από τους χριστιανούς. Η ιστορία αυτή έγινε δημοφιλής από τον Carl Sagan που την συμπεριλαμβάνει στο Cosmos. Εκεί αναφέρει και τη δολοφονία της φιλοσόφου Υπατίας . Η δράση της Υπατίας θεωρήθηκε επικίνδυνη για την εξάπλωση του Χριστιανισμού. Έτσι, σταδιακά καλλιεργήθηκε κλίμα εναντίον της που οδήγησε στη βίαιη δολοφονία της από ομάδες φανατικών μοναχών. Παρότι η ίδια είχε πολλούς φίλους χριστιανούς, προτίμησε να μείνει πιστή στις αρχαιοελληνικές παραδόσεις.

Ο φόνος της Υπατίας περιγράφεται στα γραπτά του χριστιανού ιστορικού Σωκράτη του Σχολαστικού:

«Όλοι οι άνθρωποι την σεβόταν και την θαύμαζαν για την απλή ταπεινοφροσύνη του μυαλού της. Ωστόσο, πολλοί με πείσμα την ζήλευαν και επειδή συχνά συναντούσε και είχε μεγάλη οικειότητα με τον Ορέστη, ο λαός την κατηγόρησε ότι αυτή ήταν η αιτία που ο Επίσκοπος και ο Ορέστης δεν γινόταν φίλοι. Με λίγα λόγια, ορισμένοι πεισματάρηδες και απερίσκεπτοι κοκορόμυαλοι με υποκινητή και αρχηγό τους τον Πέτρο, έναν οπαδό αυτής της Εκκλησίας, παρακολουθούσαν αυτή τη γυναίκα να επιστρέφει σπίτι της γυρνώντας από κάπου. Την κατέβασαν με τη βία από την άμαξά της, την μετέφεραν στην Εκκλησία που ονομαζόταν Caesarium, την γύμνωσαν εντελώς, της έσκισαν το δέρμα και έκοψαν τις σάρκες του σώματός της με κοφτερά κοχύλια μέχρι που ξεψύχησε, διαμέλισαν το σώμα της, έφεραν τα μέλη της σε ένα μέρος που ονομαζόταν Κίναρον και τα έκαψαν.»

Ηθικός αυτουργός θεωρήθηκε ο επίσκοπος της Αλεξάνδρειας, Κύριλλος, ο οποίος είχε έρθει σε μεγάλη αντίθεση με τον Ρωμαίο Κυβερνήτη της Αιγύπτου και φιλικά διακείμενου προς την Υπατία, Ορέστη.

Χαλίφης Ομάρ

Η ιστορία σύμφωνα με το θρύλο:

Οι μουσουλμάνοι εισέβαλαν στην Αίγυπτο κατά τον έβδομο αιώνα, καθώς ο φανατισμός τους, τους οδηγούσε σε κατακτήσεις οι οποίες θα σχημάτιζαν μια αυτοκρατορία που θα εκτεινόταν από την Ισπανία έως την Ινδία. Η Αίγυπτος δεν αντιστάθηκε σχεδόν καθόλου και οι ντόπιοι βρήκαν την εξουσία του Χαλίφη πιο ανεκτική από εκείνη των Βυζαντινών πριν από αυτόν. Ωστόσο, όταν ένας Χριστιανός που ονομαζόταν Ιωάννης ενημέρωσε τον τοπικό Άραβα στρατηγό ότι υπήρχε στην Αλεξάνδρεια μια μεγάλη βιβλιοθήκη η οποία κρατούσε όλες τις γνώσεις του κόσμου, αυτός αναστατώθηκε. Τελικά έστειλε μήνυμα στη Μέκκα από όπου ο Χαλίφης Ομάρ διέταξε πως όλα τα βιβλία στη βιβλιοθήκη θα έπρέπε να καταστραφούν, επειδή, όπως είπε «είτε θα αντικρούουν το Κοράνι, και στην περίπτωση αυτή θα είναι αιρετικά, είτε θα συμφωνούν με αυτό, οπότε θα είναι περιττά».

Ως εκ τούτου, όλα τα βιβλία και οι πάπυροι της βιβλιοθήκης δόθηκαν ως καύσιμο στα λουτρά της πόλης. Τόσο τεράστιος ήταν ο όγκος της βιβλιογραφίας ώστε χρειάστηκαν έξι μήνες για να απανθρακωθούν θερμαίνοντας τις σάουνες των κατακτητών.

Ο επικεφαλής των Μουσουλμανικών δυνάμεων ο οποίος κατέλαβε την Αίγυπτο το 640 μ.Χ. ονομαζόταν ‘Amr και ήταν αυτός που υποτίθεται ότι ρώτησε τον Ομάρ τι να κάνει με την περίφημη βιβλιοθήκη που βρέθηκε υπό τον έλεγχο του.

Λίγες μόνο πηγές χρειάζεται να εξετάσουμε και είναι πολύ μεταγενέστερες. Η πρώτη προέρχεται από το 12ο αιώνα και είναι γραμμένη από τον Abd al Latif (πέθανε το 1231) ο οποίος, στο βιβλίο «Απολογισμός της Αιγύπτου», καθώς περιγράφει την Αλεξάνδρεια, αναφέρει τα ερείπια του Σεραπείου. Τα προβλήματα με αυτό ως ιστορικό ντοκουμέντο, είναι τεράστια και ανυπέρβλητα, καθώς παραδέχεται ότι η πηγή των πληροφοριών του προέρχεται από φήμες.

Το δέκατο τρίτο αιώνα ο μεγάλος Ιακωβίτης χριστιανός Επίσκοπος Γρηγόριος Μπαρ (Hebræus-πέθανε το 1286), που ονομάζεται Abû ‘l Faraj στα αραβικά, ξεκαθαρίζει την ιστορία και περιλαμβάνει το περίφημο επίγραμμα από το Κοράνι. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο σχετικό με το πού βρήκε την ιστορία, αλλά φαίνεται ότι πρόκειται για μια ιστορία που έκανε το γύρο μεταξύ των Χριστιανών που ζούσαν κάτω από την κυριαρχία των μουσουλμάνων.

Ο Γρηγόριος κατέγραψε άφθονες παρατραβηγμένες ιστορίες σχετικά με οιωνούς και τερατουργήματα έτσι θα πρέπει αυτή η ιστορία να αντιμετωπιστεί με καχυποψία.

Στο βιβλίο «Η Εξαφανισμένη Βιβλιοθήκη», ο Canfora αναφέρει ένα Συριακό χειρόγραφο που δημοσιεύθηκε στο Παρίσι στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, του François Nau. Γράφτηκε από έναν χριστιανό μοναχό τον ένατο αιώνα και περιγράφει με λεπτομέρειες τη συνομιλία μεταξύ του Ιωάννη και του Χαλίφη Ομάρ.Στη γαλλική μετάφραση του βιβλίου αυτού όμως δεν υπάρχει αναφορά σε καμία βιβλιοθήκη και φαίνεται να αποτελεί παράδειγμα θεολογικού διαλόγου μεταξύ δύο ατόμων. Με άλλα λόγια, δεν είναι ιστορικό και ούτε αξιώνεται ως τέτοιο.
Τα σφάλματα στις πηγές είναι προφανή και η ίδια η ιστορία είναι σχεδόν εντελώς απίστευτη. Κατ ‘αρχάς,ο Γρηγόριος Μπαρ εκπροσωπεί το χριστιανό στην ιστορία του, δηλαδή κάποιον Ιωάννη από το Βυζάντιο, ο οποίος ήταν νεκρός την εποχή της μουσουλμανικής εισβολής. Επίσης, το ότι η βιβλιοθήκη έκανε έξι μήνες για να καεί είναι απλά φαντασία και το είδος της υπερβολής που μπορεί να περιμένει κανείς από τους αραβικούς θρύλους όπως οι «Αραβικές Νύχτες».Ωστόσο, η διάσημη παρατήρηση του Alfred Butler, ότι τα βιβλία της βιβλιοθήκης ήταν φτιαγμένα από περγαμηνή, η οποία είναι υλικό που δεν καίγεται, δεν είναι αλήθεια. Οι πολύ μεταγενέστερες πηγές είναι ύποπτες, καθώς δεν υπάρχει ίχνος αυτής της θηριωδίας σε καμία προγενέστερη λογοτεχνία – ακόμη και στο Κοπτικό Χριστιανικό χρονικό του Ιωάννη Νικίου (πέθανε το 640 μ.Χ.) ο οποίος κατέγραψε την Αραβική εισβολή.Τέλος, η ιστορία προέρχεται από έναν χριστιανό διανοούμενο ο οποίος ήταν πολύ πρόθυμος να κακολογήσει τη μουσουλμανική θρησκεία. Εδώ ίσως Θα πρέπει λοιπόν να την απορρίψουμε ως θρύλο.

Άρθρο Δώρα Σπυρίδου

Πηγές:
Ιούλιος Καίσαρας, Οι εμφύλιοι πόλεμοι
Χίρτιος, Ο Αλεξανδρινός Πόλεμος
Στράβων – Γεωγραφία
Λίβιος, Η Ιστορία της Ρώμης
Φλόρος, Η Επιτομή της Ιστορίας της Ρώμης 
Σενέκας ο νεώτερος, -Σχετικά με την ηρεμία του μυαλού
Πλούταρχος, Η ζωή του Καίσαρος
Δίων Κάσσιος, Ρωμαϊκή Ιστορία 
Αύλος Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 
Αμμιανός Μαρκελλίνος, Ρωμαϊκή Ιστορία 
Ορόσιος, Ιστορία κατά των Ειδωλολατρών 
Ρουφίνος Τυράννιος – Εκκλησιαστική Ιστορία
Ευνάπιος – Βίοι φιλοσόφων
Σωκράτης ο Σχολαστικός, Ιστορία της Εκκλησίας
Εdward Gibbon, Decline and Fall of the Roman Empire
Abd al Latif, Account of Egypt

Ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια..

Πηγήhttp://strangehellas.blogspot.com/2011/09/blog-post_18.html#more

 

Ο Στίλπων ήταν διακεκριμένος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος, που γεννήθηκε στα Μέγαρα το 360 π.Χ. και πέθανε το 280 π.Χ., 80 χρονών. Κατά πάσα πιθανότητα υπήρξε μαθητής των δύο μαθητών του Ευκλείδη, του Ιχθύα και του Θρασύμαχου του Κορίνθιου όπως αναφέρει ο Ηρακλείδης.

Για το πόσο είχε εντρυφήσει και υψώσει την επιστήμη της Διαλεκτικής φιλοσοφίας του, ώστε ο Φίλιππος ο Μεγαρικός αναφέρει επί λέξει τα εξής: ‘’Παρὰ μὲν γὰρ Θεοφράστου Μητρόδωρον τὸν θεωρηματικὸν καὶ Τιμαγόραν τὸν Γελῶον ἀπέσπασεν, παρ’ Ἀριστοτέλους δὲ τοῦ Κυρηναϊκοῦ Κλείταρχον καὶ Σιμμίαν· ἀπὸ δὲ τῶν διαλεκτικῶν Παιώνειον μὲν ἀπ’ Ἀριστείδου, Δίφιλον δὲ τὸν Βοσποριανὸν Εὐφάντου καὶ Μύρμηκα τὸν Ἐξαινέτου παραγενομένους ὡς ἐλέγξοντας ἀμφοτέρους ζηλως ἔσχε.’’ Δηλαδή: ‘’Από τον Θεόφραστο απέσπασε τον Μητρόδωρο τον θεωρητικό και τον Τιμαγόρα από τη Γέλα. Από τον Αριστοτέλη τον Κυρηναϊκό, τον Κλείταρχο και τον Σιμμία. Από τους διαλεκτικούς, απέσπασε τον Παιώνειο από τον Αριστείδη, ενώ τον Δίφιλο τον Βοσποριανό του Ευφάντου και τον Μύρμηκα του Εξαινέτου, που πήγαν για να τον αντικρούσουν, τους έκανε φανατικούς οπαδούς του.’’

Αναφέρεται επίσης πως τόσο προκαλούσε την προσοχή του κόσμου στην Αθήνα (η στάση ζωής του φιλοσόφου), ώστε έβγαιναν από τα εργαστήρια για να τον δουν. Όταν κάποιος του είπε: ‘’Στίλπων, σε περιεργάζο­νται σαν θηρίο’’, ο φιλόσοφος του απάντησε: ‘’Όχι, σαν άνθρωπο αληθινό’’. 

Ο Στίλπων υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και διακεκριμένους φιλοσόφους της Μεγαρικής Σχολής και εκείνος που θεωρείτε ότι την ανάγαγε σε ‘’διαλεκτική’’. Καθώς ήταν γνωστός για τις εύστοχες διαλεκτικές απαντήσεις αλλά και την τήρηση στην αυστηρότητα των ηθών, την αφιλοκέρδεια και την αξιοπρέπειά του. Σύμφωνα βέβαια με τη γραμμή της Μεγαρικής Σχολής ο Στίλπωνας δεχόταν ένα ον, το ακίνητο και απόλυτο ώστε αρνούνταν την πολλαπλότητα των όντων. Επίσης αναιρούσε και τα είδη, δηλαδή το ενδιάμεσο ανάμεσα στο απόλυτο ον και το επιμέρους ον. Καθώς όμως με την άρνηση των ειδών ο φιλόσοφος αρνούνταν και τα άτομα, γιατί γι’ αυτόν το ον είναι αδιαίρετο, αγέννητο και αθάνατο. Το ανώτατο αγαθό γι’ αυτόν είναι η απάθεια. 
Αξιομνημόνευτοι μαθητές του υπήρξαν ο Ζήνων ο Κυτιεύς, ιδρυτής του Στωικισμού, η μαθηματικός Νικαρέτη κι ο Μενέδημος όπου ίδρυσε στην Ερέτρια την Ερετριακή Σχολή. 
Περί την φιλοσοφική ηθική του Στίλπωνα είναι μόνο γνωστό ότι θεωρούσε ως το μεγαλύτερο αγαθό την απάθεια της ψυχής. Όπως αναφέρει ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο Στίλπων είχε γράψει εννιά διάλογους που ήταν:

“Μόσχος”,

“Αρίστιππος ή Καλλίας”

“Πτολεμαίος”,

“Χαιρεκράτης”,

“Μητροκλής”,

”Αναξιμένης”,

“Επιγένες”,

“Προς την εαυτού θυγατέρα”,

“Αριστοτέλης”.

Δυστυχώς, όμως δεν έχει διασωθεί κανένας διάλογος.
Ο φιλόσοφος συμφωνώντας με τον Διογένη τον κυνικό δίδασκε πως το ανώτατο αγαθό για τον άνθρωπο πρέπει να είναι η απάθεια και πως ο φιλοσοφημένος άνθρωπος είναι αυτάρκης και δεν έχει ανάγκη περιουσίας ή φίλων για να ευτυχήσει.
Στην εποχή του Στίλπωνα, ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, βασιλιάς της Μακεδονίας που  κατέλαβε και λεηλάτησε τα Μέγαρα. Όταν ρώτησε τον Στίλπωνα αν κατά τη λεηλασία οι στρατιώτες του πήραν κάποιο περιουσιακό στοιχείο, ο Στίλπων απάντησε: “Δεν παρατήρησα κανέναν να αποκομίζει την Επιστήμη”.
Αργότερα συγκρούστηκε με τον προκάτοχό του στην ηγεσία της Μεγαρικής Σχολής Διόδωρο τον Κρόνο, σε συζήτηση που έγινε μπροστά στον βασιλιά Πτολεμαίο. Όπως αναφέρει ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο Διόδωρος δε μπόρεσε να δώσει απάντηση στα διαλεκτικά προβλήματα που του υπέβαλε ο Στίλπων και ο Πτολεμαίος τον ειρωνεύθηκε για την άγνοια του. Ο Διόδωρος προσβλήθηκε βαριά και έφυγε. Κατόπιν για να αντικρούσει τον Στίλπωνα έγραψε ολόκληρο βιβλίο, έπεσε όμως σε βαριά κατάθλιψη και τελικά πέθανε!
Κάποιο καιρό λέγετε πως ο Στίλπων δίδασκε στην Αθήνα, όμως οι Αθηναίοι εξόρισαν τον φιλόσοφο από την πόλη τους, γιατί είχε αμφισβητήσει τη θεότητα της Αθηνάς και ως φανερώνεται δεν δεχόταν την πολυθεΐα.
‘Ετσι, ο Στίλπων δικάστηκε και καταδικάστηκε από τους Αθηναίους για ασέβεια προς τα μνημεία των θεών, και η ποινή ήταν εξορία.
(Διογένης Λαέρτιος,II,116). Κείμενο: ‘’τοῦ τό ν φασιν περὶ τῆ ς Ἀ θηνᾶ ς τῆ ς τοῦ Φειδί ου τοιοῦ τό ν τινα λό γον ἐ ρωτῆ σαι· “ἆ ρά γε ἡ τοῦ Διὸ ς Ἀ θηνᾶ θεό ς ἐ στι;” φή σαντος δέ “ναί ” “αὕ τη δέ γε, ” εἶ πεν, “οὐ κ ἔ στι Διό ς, ἀ λλὰ Φειδί ου·” συγχωρουμέ νου δέ “οὐ κ ἄ ρα, ” εἶ πε, “θεό ς ἐ στιν. ” ἐ ν ᾧ καὶ εἰ ς Ἄ ρειον πά γον προσκληθέ ντα μὴ ἀ ρνή σασθαι, φά σκειν δ’ ὀ ρθῶ ς διειλέ χθαι· μὴ γὰ ρ εἶ ναι αὐ τὴ ν θεό ν, ἀ λλὰ θεά ν· θεοὺ ς δὲ εἶ ναι τοὺ ς ἄ ρρενας. Καὶ μέ ντοι τοὺ ς Ἀ ρεοπαγί τας εὐ θέ ως αὐ τὸ ν κελεῦ σαι τῆ ς πό λεως ἐ ξελθεῖ ν. Ὅ τε καὶ Θεό δωρον τὸ ν ἐ πί κλην θεὸ ν ἐ πισκώ πτοντα εἰ πεῖ ν, “πό θεν δὲ τοῦ τ’ ᾔ δει Στί λπων; ἢ ἀ νασύ ρας αὐ τῆ ς τὸ ν κῆ πον ἐ θεά σατο;” ἦ ν δ’ ἀ ληθῶ ς οὗ τος μὲ ν θρασύ τατος· Στί λπων δὲ κομψό τατος’’. 
Μετάφραση: Αυτός, λένε, ρώτησε κάποτε έτσι για το άγαλμα της Αθηνάς που είχε φτιάξει ο Φειδίας: “Είναι θεός η Αθηνά, η κόρη του Δία; “, και σαν του είπαν “ναι”, “μα αυτή δεν είναι του Δία, είναι του Φειδία”, αποκρίθηκε. Και καθώς συμφωνούσαν, συμπέρανε: “άρα δεν είναι θεός”. Για την κουβέντα του αυτή προσήχθη ενώπιον του Αρείου Πάγου, όπου δεν αρνήθηκε ότι τα είπε, αλλά υποστήριξε ότι σωστά μίλησε: “γιατί πράγματι δεν είναι θεός, αλλά θεά, αφού μόνον οι άρρενες είναι θεοί”. Πλην όμως οι Αρεοπαγίτες τον διέταξαν να φύγει αμέσως από την πόλη. Τότε και ο Θεόδωρος τον ρώτησε κοροϊδευτικά: “Κι από πού το ξέρεις αυτό, Στίλπωνα; Μήπως της σήκωσες το φουστάνι και είδες; Ήταν αυτός στα αλήθεια θρασύτατος· ο Στίλπων δε υπέροχος” .

 

 

 

 
 

                                             Φίλη, «η αγάπη» των Ελλήνων για τη Σοφία.

 

Το Ελληνικό πνεύμα της φιλοσοφίας γέννησε τις επιστήμες και μόρφωσε τις δύο κατοπινές μονοθεϊστικές θρησκείες του Χριστιανισμού και του Μωαμεθανισμού.

Έχουν ειπωθεί πάρα πολλά, έχουν γραφτεί ακόμα περισσότερα για τους Έλληνες φιλοσόφους και την φιλοσοφική τους πρόοδο που απ’ τέλη του 7ου μ.Χ. αιώνα διαμόρφωσαν την Δυτική σκέψη. Οι προσωκρατικοί έδωσαν πρώτοι έμφαση στα θέματα της φυσικής δίδοντάς τους και την επιστημονική μορφή στη φιλοσοφία. Καθώς ο Αριστοτέλης αναφέρεται σε αυτούς ως: «Οι ερευνητές της Φύσης». Τα επιστημονικά ενδιαφέροντα τους περιελάμβαναν τα μαθηματικά, την αστρονομία και τη βιολογία. Καθώς οι πρώτοι τούτοι φιλόσοφοι έκτιζαν την ορθολογική ενότητα των πραγμάτων, απέρριπταν τις μέχρι τότε μυθολογικές εξηγήσεις του κόσμου. Κανένας, όμως, δεν μπορεί με ακρίβεια να προσδώσει τα αίτια όπου οι Έλληνες αναζήτησαν φιλοσοφικά τη γνώση για την ύπαρξη και τη συνέχιση του κόσμου στις θεμελιώσεις αυτές.  Η λέξη φιλοσοφία τέθηκε για πρώτη φορά σε σχέση με την πρακτική ζωή από τον Πυθαγόρα (περίπου 582-504 π.Χ.), από το οποίο έλαβε το όνομά της: «η αγάπη της σοφίας». Ήταν η Πυθαγόρεια φιλοσοφία εκείνη που οδηγούσε τον κόσμο ως την τέλεια αρμονία, και εξαρτιόταν απ’ τους αριθμούς, που απέβλεπαν στο να ωθήσουν την ανθρωπότητα το να έχουν μια άριστη αρμονική ζωή. Το αριθμητικό φιλοσοφικό δόγμα του παρέμεινε μυστικό και παρατάθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος μετά από τους Πυθαγόρειους, συμπεριλαμβανομένου του Δάμωνα, κυρίως στην Κάτω Ιταλία.

Θα πρέπει να νοήσουμε ότι η τότε φιλοσοφία δεν επιτρέπετε σε καμία περίπτωση να ταυτίζεται με τις σημερινές σπουδές και τα πτυχία της φιλοσοφίας στα πανεπιστήμια ανά τον κόσμο. Παρόλο το εύρος της έννοιας της Φιλοσοφίας, δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι πρόκειται για επιστήμη. Επομένως η μέθοδος ενός στοχασμού ώστε αυτός να ονομασθεί φιλοσοφικός πρέπει να τηρεί συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια και στάδια. Τούτα τα στάδια είναι εκείνα της Παρατηρήσεως, της Υποθέσεως, του Πειράματος, της Απόδειξης και της Επαναλήψεως. Ο φιλοσοφικός στοχασμός απαραίτητα πρέπει να εγκολπώνει την επιστημονική αποδεικτική διαδικασία.

Μέχρι τον 3ο αιώνα π.Χ. οι τομείς όπου ήταν δυνατό να αναπτυχθεί συστηματική γνώση, όπως τα μαθηματικά και η αστρονομία, αποσπάστηκαν από τον κεντρικό κορμό της φιλοσοφίας και απετέλεσαν χωριστά πεδία που σήμερα ονομάζουμε επιστήμες. Ακολουθώντας τις ιδέες του Αριστοτέλη, οι φιλόσοφοι εκτός της κυρίως Ελλάδος,  στην Αλεξάνδρεια και την Ιταλία κατάλαβαν ότι εκείνο που είχε σημασία ήταν η ανάπτυξη της εφαρμοσμένης γνώσης και της επιστημονικής τεχνολογίας όπου έτσι προχώρησαν στη έρευνα που οδήγησε στη θεμελίωση τους.

Η ίδια η φιλοσοφία, δηλαδή οι υπόλοιποι συνιστώντες τομείς,  σταδιακά έφθινε και κατέληξε σε αδιέξοδο κατά την ύστερη περίοδο της αρχαιότητας γύρω στον 2ο αιώνα μ.Χ.

Η Σωκρατική διδασκαλία (όπως διατυπώθηκε από τον Πλάτωνα) συγκρούστηκε με την σοφιστική, τελικά αναγκάστηκε να παραχωρήσει την θέση της και την Ακαδημία στους σκεπτικούς, τους τελευταίους εκπροσώπους του γνήσιου ερευνητικού ελληνικού πνεύματος που αναγνώρισαν ότι καμία από τις αντιτιθέμενες πιθανές φιλοσοφικές τάσεις δεν είχε τα επιχειρήματα που θα χρειαζόταν για να κυριαρχήσει. Έτσι οι φιλοσοφικές τάσεις αποδείχθηκαν ισοσθενείς και η φιλοσοφία έφτασε και τυπικά εις εποχήν.

Αντίθετα, μέσα σε πέντε αιώνες, ο Πλατωνικός ιδεαλισμός μεταλλάχθηκε και ενσωματώθηκε στο χριστιανικό δόγμα, σαν θρησκεία πια, διαδόθηκε και κυριάρχησε του Μωαμεθανισμού έως και την Αναγέννηση, αποτελώντας μαζί οι δύο θρησκείες σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη και στη διάδοση των επιστημών.

Σήμερα ο τομέας που ονομάζουμε συνήθως φιλοσοφία, βρίσκεται σε υποχώρηση και το επίθετο φιλόσοφος, τουλάχιστον στα έγκυρα ιδρύματα της Δύσης,  παραπέμπει σε επαγγελματική ιδιότητα και  όχι υποχρεωτικά σε τρόπο σκέψης. Το αποτέλεσμα της σταδιακής απόσχισης των επιστημονικών κλάδων της φιλοσοφίας είναι να παρουσιάζεται μια ανακύκλωση των ίδιων ολιγάριθμων κεντρικών ιδεών της με νέα μορφή κάθε φορά δημιουργώντας την ψευδαίσθηση δημιουργίας νέων φιλοσοφικών θεωριών. Ο κεντρικός πυρήνας των πιθανών απαντήσεων στα παρακάτω κοινά φιλοσοφικά ερωτήματα :

 

·         υπάρχει κάποια υπερφυσική πρόνοια;

·         ζούμε σε ένα ντετερμινιστικό σύμπαν;

·         υπάρχει έξω-κοινωνική («αντικειμενική») ηθική;

·         υπάρχει «αντικειμενική» πραγματικότητα;

·         υπάρχει κόσμος (τάξη στο σύμπαν);

·         υπάρχει σκοπός (τελεολογικά) στη ανθρώπινη ζωή;

·         υπάρχει ποιοτική διαφορά ανάμεσα στην οργανική και ανόργανη ύλη;

·         μπορεί να υπάρξει αντικειμενική, πλήρης, ασφαλής γνώση για οτιδήποτε;

·         υπάρχει τίποτε πέρα από τον λεγόμενο φυσικό κόσμο;

·         κ.λ.π.

 

Τελικά αφορά μια κατάφαση ή μια άρνηση. Παρόλο που ο παραπάνω κατάλογος μπορεί να είναι ελλιπής, αν υπολογίσουμε όλους τους δυνατούς συνδυασμούς  τους, δηλαδή 29 = 512, θα φανεί ότι στην ομάδα που απομένει μετά την αφαίρεση των πλεονασματικών και ασυνάρτητων συνδυασμών, μάλλον περιλαμβάνονται όλα τα φιλοσοφικά και θεολογικά συστήματα που εμφανίστηκαν με διάφορες μορφές ως σήμερα.

Φαίνεται λοιπόν ότι όχι μόνο δεν έχει προταθεί μέχρι σήμερα αλλά είναι δύσκολο να εντοπιστεί και κάτι πραγματικά νέο στον τομέα που συνηθίζουμε να ονομάζουμε φιλοσοφία. Αντίθετα επιβεβαιώνεται ότι οι άνθρωποι: «πειρκις τς ατς δξας νακυκλεν».

Η διαδικασία της απόσπασης οποιουδήποτε τμήματος της φιλοσοφίας καταφέρνει να συγκεντρώσει συστηματική γνώση συνεχίζεται. Τα τμήματα αυτά μετατρέπονται σε αυτόνομες επιστήμες ενώ συγχρόνως και κάθε φορά, η φιλοσοφία γίνεται κατά τόσο φτωχότερη.  Με την απόσπαση της Λογικής και της Πειραματικής Ψυχολογίας κατά τον προηγούμενο αιώνα και μετά την διαφαινόμενη απόσπαση της επιστήμης της σκέψης (science of cognition ) και την αναζήτηση Δαρβίνειων εξηγήσεων για την ανθρώπινη ηθική, σήμερα, εκτός από την θεολογία  και την ιστορία της φιλοσοφίας, ο μόνος αξιόλογος τομέας που της απομένει είναι η επιστημολογία ή φιλοσοφία της επιστήμης.

Οι σχέσεις της θρησκείας και της θεολογίας με τη φιλοσοφία και την επιστημονική σκέψη κατά τη βυζαντινή περίοδο και την περίοδο της τουρκοκρατίας είναι μια θεματική που απασχολεί ιδιαίτερα τον χώρο της έρευνας για το Βυζάντιο. Tο ερώτημα αν στη συγκεκριμένη περίοδο υπήρξε καλλιέργεια αυτόνομης φιλοσοφικής σκέψης ή η φιλοσοφία παρέμεινε «θεραπαινίς» της θεολογίας, ερμηνεύεται κυρίως από τη στάση της πατερικής παράδοσης και των βυζαντινών λογίων απέναντι στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία.

 

Πηγές, Βιβλιογραφία:

Δεληγιώργη Αλεξανδρα. «Ο μοντερνισμός στη σύγχρονη φιλοσοφία» Εκδόσεις, Αλεξάνδρεια. ISBN: 960-221-371-Χ. 2007

Συλλογικό έργο. «Η φαινομενολογία του πνεύματος του Γκ. Β. Φ. Χέγκελ». Εκδόσεις, Αλεξάνδρεια.

http://www.iep.utm.edu/greekphi/

http://www.protagoras.gr/

 

Annyra Ezmperg.

 

Σοφία….

 
                                                                                     
 

Η Σοφία για τους αρχαίους Έλληνες ήταν η μεγαλύτερη εσωτερική νίκη. Ήταν το υψηλότερο νοητικό βάθρο που θα μπορούσε να ανέβει κάποιος. Ήταν η  γνώση του ηθικού κριτηρίου, για παράδειγμα της ιδέας της δικαιοσύνης, αλλά και το ηθικό σθένος. Κατά τον Αριστοτέλη, ο νους του ανθρώπου, είναι ο σπινθήρας του θεού μέσα του και η πνευματική του ζωή που ανταποκρίνεται προς το νου είναι ζωή θεία – σε σχέση με τη σωματική ζωή των αισθήσεων. Κατά τον Πλάτωνα, η σοφία είναι το μέγιστων των μορίων της αρετής. Κατά τον Ηράκλειτο, μία είναι η σοφία, να γνωρίζουμε τη σκέψη η οποία ρύθμισε τα πάντα για πάντα.

Παραθέτω μερικά γνωμικά Ελλήνων που η πάροδος των χρόνων, των χιλιετηρίδων δεν έσβησε αλλά αντίθετα τα μετέφερε σε όλη την οικουμένη.   

 

ΠΑΝΤΕΣ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΕΙΔΕΝΑΙ ΟΡΕΓΟΝΤΑΙ ΦΥΣΕΙ. Από την ανθρώπινη φύση τους όλοι διψούν για γνώση. Αριστοτέλης.

 

ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΓΙΝΟΥ. Γίνε φιλόσοφος. Δελφικό παράγγελμα.

 

ΣΟΦΙΑΝ ΖΗΤΕΙ. Ζήτα την σοφία. Δελφικό παράγγελμα.

 

ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ. Γνώρισε το εαυτό σου. Θαλής Μιλήσιος.

 

ΣΑΥΤΟΝ ΙΣΘΙ. Βάδισε στην αυτογνωσία.  Δελφικό παράγγελμα.

 

                                                                                   

 

ΔΙΠΛΑ ΟΡΩΣΙΝ ΟΙ ΜΑΘΟΝΤΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Βλέπουν διπλά όσοι σπουδάζουν στη μελέτη των γραμμάτων. Πυθαγόρας.

 

Η ΠΑΙΔΕΙΑ , ΚΑΘΑΠΕΡ ΕΥΔΑΙΜΩΝ ΧΩΡΑ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΦΕΡΕΙ. Η παιδία είναι σαν την ευδαίμονα χώρα που όλα τα αγαθά έχει. Σωκράτης.

 

ΓΗΡΑΣΚΩ Δ΄ΑΕΙ ΠΟΛΛΑ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΟΣ. Γερνάω μα πολλά διδάσκομαι. Σόλων ο Αθηναίος.

 

ΕΝ ΟΙΔΑ ΟΤΙ ΟΥΔΕΝ ΟΙΔΑ. Ένα βλέπω, ότι δεν βλέπω τίποτα…Ένα γνωρίζω πως δεν γνωρίζω τίποτα. Σωκράτης.

 

ΕΑΝ ΜΗ ΟΙ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΦΙΛΟΣΟΦΗΣΟΥΝ ΟΥΚ ΕΣΤΙΝ ΤΩΝ ΔΕΙΝΩΝ ΠΑΥΛΑ. Εάν δεν γίνουν (οι βασιλείς για τον Πλάτων), εκείνοι που μας κυβερνούν φιλόσοφοι δεν είναι δυνατόν να σταματήσουν τα δεινά μας. Πλάτων.

 

ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΝ ΠΑΤΕΡΑ ΟΦΕΙΛΩ ΤΟ ΖΗΝ , ΕΙΣ ΤΟΝ ΔΕ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟ ΤΟ ΕΥ ΖΗΝ. Στον μεν πατέρα χρωστώ που ζω και στον διδάσκαλό μου τη γνώση που ζω καλά.  Μ. Αλέξανδρος.

 

 

Άννα

 

 
                                                                          
 

Το τελευταίο μου ταξίδι στην Αδελαΐδα είχε αρκετές εκπλήξεις…

Μια από αυτές ήταν και η ενημέρωση μου για το νεοσύστατο κίνημα των “freegans”!!!

 Ο Warren Oakes, ένας αμερικανός ποπ-ροκ ντράμερ, θεωρείτε ο πατέρας των freeganism, μιας πολυεθνικής κοινωνικής ομάδας με συνείδηση.  Το καλοκαίρι του 1999 έγραψε το μανιφέστο του: «why freegans», «Γιατί δωρεάν χορτοφαγικό γεύμα», (σε ελεύθερη δική μου μετάφραση).                                                                         

                                                                                          Ο Warren Oakes.

Τα κίνητρα είναι αρκετά  για τους ανθρώπους που ακολουθούν το αντικαταναλωτικό ελεύθερο γεύμα. Κάποιοι μιλούν για την κατασπατάληση των πόρων της Γης, άλλοι για φιλοσοφικούς και κάποιοι ελάχιστοι για θρησκευτικούς λόγους.  

Οι freegans συντηρούνται κυριολεκτικά απ’ τα αποφάγια που βρίσκουν στα σκουπίδια!!!

Όχι δεν είναι φτωχοί ούτε και άστεγοι. Είναι καθημερινοί άνθρωποι που εργάζονται σε διάφορους

της αγοράς τομείς και λογικά έχουν τους οικονομικούς πόρους για να αγοράσουν την τροφή τους.  Έχουν ακόμα μια κοινή βασική λέξη την «dumpster», «κατάδυση». Κατάδυση λοιπόν στο κάδο των σκουπιδιών για τα καθημερινά γεύματα που αποτελούνται κυρίως από σαλάτες φρούτων ή χορταρικών και πολλών ληγμένων πακεταρισμένων τροφίμων.

Γνωστό μου ζευγάρι Αυστραλών έχει να πάει σε σούπερ μάρκετ ή κάτι ανάλογο, πάνω από δύο χρόνια, τα χρήματα δε που εξοικονομούν απ’ την διατροφή τους τα διαθέτουν για κοινωφελή σκοπούς!  

                                                                                  

 

 

Κάνουν βέβαια και «Sharing»!!!

 Ότι τους περισσεύει τα καθαρίζουν, τα μαγειρεύουν με τους ανάλογους τρόπους που απαιτείτε απ’  το καθένα και τα προσφέρουν σε άλλους freegans ή στους περαστικούς.

Ακόμα κάποιοι μαζεύουν χαλασμένα καροτσάκια, ποδήλατα, πατίνια και πρώτα αφού τα φτιάξουν, τα ανταλλάσουν συνήθως με ομοϊδεάτες τους, για άλλα δικά τους χρειαζούμενα πράγματα.

Στην Βόρεια Καρολίνα, Αμερική ήδη έχουν δικό τους χώρο συνεταιρισμού και ανατροφοδότησης.

 

                                                                                         

 

Οι ίδιοι στην ηλεκτρονική διεύθυνση που σας δίνω εξηγούν τους λόγους που έγιναν freegans :

 

«Freegans είναι άνθρωποι που χρησιμοποιούν εναλλακτικές στρατηγικές για τη ζωή βασίζεται στην περιορισμένη συμμετοχή στη συμβατική οικονομία και ελάχιστη κατανάλωση πόρων. Freegans έχουν αγκαλιάσει στη κοινότητα τους, την γενναιοδωρία, την κοινωνική ανησυχία, την ελευθερία, τη συνεργασία και κοινή χρήση σε αντίθεση με μια κοινωνία που βασίζεται στην υλισμό, ηθική απάθεια, ανταγωνισμό, συμμόρφωση, και απληστία.

Freegans είναι άνθρωποι που χρησιμοποιούν εναλλακτικές στρατηγικές για τη ζωή βασίζεται στην περιορισμένη συμμετοχή στη συμβατική οικονομία και ελάχιστη κατανάλωση πόρων. Freegans αγκαλιάσει κοινότητα, γενναιοδωρία, την κοινωνική ανησυχία, την ελευθερία, τη συνεργασία και κοινή χρήση σε αντίθεση με μια κοινωνία που βασίζεται στην υλισμό, ηθική απάθεια, ανταγωνισμό, συμμόρφωση, και απληστία.

Μετά από πολυετείς προσπάθειες για μποϊκοτάζ των προϊόντων από τις ανήθικες εταιρείες που είναι υπεύθυνες για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταστροφή του περιβάλλοντος, και την κακοποίηση των ζώων.  Ήρθαμε να συνειδητοποιήσουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο μερικές κακές εταιρείες, αλλά το σύνολο του ίδιου του συστήματος.

Freeganism είναι ένα συνολικό μποϊκοτάζ του οικονομικού συστήματος όπου το κίνητρο του κέρδους έχει επισκιάσει ηθικούς προβληματισμούς και όπου μαζικά πολύπλοκα συστήματα παραγωγής διασφαλίζουν ότι όλα τα προϊόντα που αγοράζουμε θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις περισσότερα από τα οποία ποτέ δεν μπορεί να εξετάσει ακόμη. Έτσι, αντί να αποφύγουμε την αγορά προϊόντων από το μία κακή εταιρεία μόνο για την υποστήριξη κάποιας άλλης, θα αποφύγουν να αγοράσουν οτιδήποτε στο μεγαλύτερο βαθμό που μπορούμε.

Η λέξη freegan επιδεινώνεται από το "ελεύθερο" και "vegan". Vegans είναι άνθρωποι που αποφεύγουν τα προϊόντα ζωικής πηγής ή προϊόντα που έχουν δοκιμαστεί σε ζώα, σε μια προσπάθεια για την αποφύγει να βλάπτουν τα ζώα. Freegans λαμβάνουν ετούτα σαν ένα βήμα παραπέρα από την αναγνώριση ότι σε μία πολύπλοκη, βιομηχανική, οικονομία μαζικής παραγωγής με γνώμονα το κέρδος, οι καταχρήσεις των ανθρώπων, των ζώων, καθώς και η γη αφθονούν σε όλα τα επίπεδα της παραγωγής (από την απόκτηση στις πρώτες ύλες για την παραγωγή για την μεταφορά) και ακριβώς για κάθε προϊόν που αγοράζουμε. Sweatshop εργασία, καταστροφή τροπικών δασών, η υπερθέρμανση του πλανήτη, μετατόπιση των αυτοχθόνων κοινοτήτων, του αέρα και των υδάτων, την εξάλειψη της άγριας φύσης σε γεωργικές εκτάσεις ως «παράσιτα», τη βίαιη ανατροπή της λαό εκλεγμένες κυβερνήσεις να διατηρήσουν τους δικτάτορες μαριονέτα συμμορφούμενο με μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, ανοιχτό-strip pit εξόρυξη, γεώτρηση πετρελαίου σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, ένωση busting, της δουλείας των παιδιών, και πληρωμών σε καταπιεστικά καθεστώτα είναι μερικές μόνο από τις πολλές επιπτώσεις της φαινομενικά αβλαβείς καταναλωτικών προϊόντων που καταναλώνουμε κάθε μέρα.»

 

 

http://www.howstuffworks.com/framed.htm?parent=freegan.htm&url=http://www.freegan.info  

 

Άννα      

 

 

Αν και πραγματικά θέλω να ξεφύγω από τα φιλοσοφικά θέματα κάποιοι συνοδοιπόροι επιμένουν….

Απαντώ λοιπόν με το δάκτυλο βουτηγμένο βαθειά στο μυαλό:

 

Επίκουρος….

Απ’ το πολύ πλούσιο συγγραφικό έργο του Επίκουρου (παραπάνω από 300 συγγράμματα) έχουν διασωθεί μόνο μερικά αποσπάσματα και κάποιοι αφορισμοί. Ο Διογένης ο Λαέρτιος στο έργο του Βίοι Φιλοσόφων διέσωσε τρείς αρκετά διδακτικές επιστολές, απ’ τις οποίες οι δύο έχουν εξαιρετική σημασία για την φιλοσοφία του Επίκουρου: Μια επιστολή στον Ηρόδοτο «Περί φυσικών» και η άλλη στον Μενοικέα για την ηθική «Τα περί Βίων». Τα τρία βασικά μέρη της φιλοσοφίας του είναι: Διδασκαλία περί Φύσεως –«το φυσικό»-, θεωρία της γνώσεως –«το κανονικό»- και διδασκαλία περί ευτυχίας  -«το ηθικόν». Τα τρία τούτα μέρη της φιλοσοφίας του βρίσκονται σε πάρα πολύ στενή σχέση μεταξύ τους. Και υποδεικνύουν τον δρόμο προς μία φιλοσοφία της Ηδονής, για να μπορέσει να φθάσει ο άνθρωπος την ευδαιμονίας απαλλαγμένος από τον φόβο και έχοντας μια ευτυχισμένη αντίληψη για τη ζωή.

Ηδονή και πόνος είναι αισθήματα που δοκιμάζει ο άνθρωπος σωματικά-πνευματικά. Ο Επίκουρος θεωρεί ότι η σωματική υγεία και η διατήρηση της νοητικής γαλήνης συνιστούν την ευδαιμονία της ζωής. (Διογένης Λαέρτιος βιβλίο Ι,  επιστολή προς Μενοικέα, Χ 128, 129, 132.). Κατά τον Επίκουρο λοιπόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απ’ τον άνθρωπο να πλησιάσει την κατάσταση αυτήν. Ξεκινάει απ’ την σκέψη ότι ο άνθρωπος πρέπει να ζει σύμφωνα με τη Φύση, για να επιτύχει τη σωματική και νοητική ισορροπία. Όταν δε η ζωή του είναι αντίθετη προς την φύση, τότε ο άνθρωπος πάσχει. Η φύση του ανθρώπου ζητάει λίγα για να νιώσει ο άνθρωπος χαρά, οι επιθυμίες όμως είναι χωρίς όρια. Η Ηδονή, σύμφωνα πάντα με την φιλοσοφία του Επίκουρου, απέχει πολύ απ’ τον σπάταλο βίο και την καλοπέραση. «Για όλα αρχή και σπουδαιότερο αγαθό είναι να αντιμετωπίζεις τα πάντα με φρόνηση». Ο άνθρωπος μπορεί να φθάσει στην ηδονή όταν ζει λογικά και όπως ορίζει η Ηθική. «Γιατί οι αρετές μεγαλώνουν μαζί με τη γεμάτη ηδονή, και η ζωή η γεμάτη ηδονή είναι αχώριστη από τις αρετές». Ο Επίκουρος θεωρούσε ανώτερη την νοητική ηδονή απ’ τη σωματική. Η νοητική ηδονή έχει ως αποτέλεσμα τη διαρκή “ψυχική” γαλήνη.  Ο γλυτωμός της ψυχής από τους πόνους έρχεται όταν ελευθερωθεί απ’ τον φόβο. Ας δούμε όμως τη εννοεί ΨΥΧΗ ο Επίκουρος….  Η ψυχή εξηγούσε είναι ένα λεπτό υλικό σώμα που αποτελείται από λεπτότατα μόρια, σκορπισμένα μέσα σε όλα τα αλλά συσσωρευμένα άτομα του σώματος. Έχει αισθήματα, κινήσεις καθώς και την ικανότητα να σκέφτεται. Όταν όμως μας εγκαταλείψει, σημαίνει ότι πεθαίνουμε.  Εκτός από όλα αυτά, είναι η κύρια αιτία για να αντιλαμβανόμαστε τις αισθήσεις. «Ωστόσο όταν διαλυθεί όλο το άθροισμα των ατόμων, και η ψυχή διασπείρεται και δεν έχει πια τις ίδιες δυνάμεις, ούτε κινείται και ούτε έχει πια αισθήσεις». Η ψυχή λοιπόν σύμφωνα με τον Επίκουρο, είναι το πιο λεπτό και πιο ουσιαστικό υλικό «άθροισμα» ατόμων που υπάρχει στο σώμα μας. Σε τούτη επιδρούν κατά πρωτον λόγο οι αισθήσεις μας, αλλά παράλληλα είναι μόνο υλικό σώμα και γι’ αυτό θνητό και φθαρτό.

«Συνήθιζε στην ιδέα ότι για μας ο θάνατος είναι ένα τίποτε. Διότι κάθε αγαθό και κακό στηρίζεται στις αισθήσεις. Κι ο θάνατος είναι η κατάργηση των αισθήσεων. (Διογένης Λαέρτιος Βιβλίο Ι, Χ 65, Χ 63, Χ 124,Χ 149.)  

Απάντηση για το πώς νοώ προσωπικά, την υλική άποψη της φιλοσοφίας του Επίκουρου.

Άννα

 
 

                                                                             ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ

 

"Πολλές φορές με κάνετε πραγματικά να ντρέπομαι με τα γραμμένα σας λόγια. Όχι καλοί μου φίλοι ,νομίζω πως δεν είμαι η ειδήμον…απλά αγαπώ την Πατρίδα μου και προσπαθώ να γνωρίσω τις πολιτιστικές μου ρίζες….  

Πρώτα-πρώτα θα πρέπει να σας ευχαριστήσω για τα υπέροχα και θερμά λόγια σας μέσα απ’ τα προσωπικά μηνύματά σας.

Αγαπημένοι φίλοι, μετά από τα όμορφα και επίμονα μηνύματά σας, (especially from those who do not speak Greek). 

θα προσπαθήσω να δώσω με τις περιορισμένες γνώσεις μου, μια πιο κατανοητή γραφή για το έργο ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ του Αριστοτέλη. Θέλω να είστε επιεικείς μαζί μου."

 

 

Στο βιβλίο του «Περί Ψυχής» ο φιλόσοφος υποβάλλει σε κριτική όλα όσα είχαν πει οι προγενέστεροι από αυτόν για την ψυχή. Διακρίνει το έμψυχο από το άψυχο επειδή έχει ζωή, δηλαδή έχει τη δύναμη της ζωής. Οι δυνάμεις της ζωής για τον Αριστοτέλη είναι: η διατροφή, η αίσθηση και η λογική (ο νους). Για να κατανοήσουμε τις δυνάμεις ας δούμε πως τοποθετεί τούτες τις δυνάμεις στη φιλοσοφία του.

Το φυτό έχει μόνο μία δύναμη ζωής, τη διατροφή.

Τα ζώα έχουν μαζί με τη διατροφή έχουν και την ικανότητα της αίσθησης.

Ο άνθρωπος, ως ύψιστο δημιούργημα κατέχει όλες τις δυνάμεις της ζωής.

«Διό ψυχή έστι εντελεχεία η πρώτη σώματος φυσικού δυνάμει ζωήν έχοντος»(Περί ψυχής 412a 26-28).                                                                                       

 Μετάφραση και ερμηνεία: «Η ψυχή είναι η πηγή της ζωής.»(περί ψυχής 412a 26-28) Το σώμα που είναι ύλη, δεν έχει ζωή δίχως την ψυχή. Το σώμα είναι ύλη και η ψυχή το είδος, βέβαια το σώμα και η ψυχή αποτελούν μία αδιάσπαστη ενότητα σε κάθε ον.                                                                                                                                                                                  Η ψυχή  ως πρωταρχική αρχή είναι υπεράνω του σώματος και κάθε ουσία (δύναμη) προϋπάρχει της ύλης. Ο Αριστοτέλης είδε την ενότητα σώματος και ψυχής από πολλές απόψεις. Και προς τούτο έρχεται σε αντίθεση με τον Διδασκαλό του Πλάτωνα, ο οποίος αποδίδει στο σώμα μια άλλη πραγματικότητα από ότι στην ψυχή. Για τον Αριστοτέλη, όσον αφορά τα έμψυχα όντα, σώμα και ψυχή είναι αδιάρρηκτα ενωμένα.                                                                                                                             Η ψυχή των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων ερευνάτε για πρώτη φορά διεξοδικά και ουσιαστικά από τον Αριστοτέλη, ο οποίος διακρίνει τρία στάδια της ψυχής.  

                                                                                                                                                                                        Πρώτο στάδιο, την ατελέστερη: τη θρεπτική ή φυτική που έχει μόνο μια ψυχική δύναμη που είναι η διατροφή, δια της οποίας μεγαλώνουν τα φυτά, ανθίζουν και καρπίζουν. Και με τούτο τον τρόπο η φυτική ψυχή φθάνει στο σκοπό της, όταν δεν μπορεί να τραφεί πια, εξαφανίζεται.                                                                    

 Δεύτερο στάδιο την πλησιέστερη προς την πληρέστερη: που ο φιλόσοφος την ονομάζει ζωική ή αισθητική ψυχή. Τούτη μπορεί να κινηθεί αυτόνομα αλλά και μπορεί να αισθανθεί μερικώς. Η δυνατότητα της κίνησης παρέχεται σε όλα τα ζώα με την αίσθηση της αφής. Μερικά ζώα, κάποια είδη, ανάλογα με το είδος τους, έχουν και άλλες αισθήσεις, όπως ακοή, όσφρηση, κλπ. Με την αισθητική ψυχή, την αίσθηση, παρέχονται στα ζώα η επιθυμία, η όρεξη, ο πόνος και η δυνατότητα να αποφασίζουν οδηγούμενα από την αίσθηση.                                                                                  

Τρίτο στάδιο η πληρέστερη, η ανθρώπινη ψυχή: οι άνθρωποι που έχουν επί πλέον τη λογική και τη δυνατότητα της σκέψης.                                                                        

Σε κάθε στάδιο περιέχονται οι ιδιότητες του προηγούμενου, δηλαδή όπως «το τρίγωνο στο τετράγωνο». Στην ανθρώπινη ψυχή εμφανίζεται εκτός από τη φυσική και ζωική ψυχή η λογική και ο νους δια του οποίου παρέχεται μόνο στον άνθρωπο η δυνατότητα της σκέψης.

 

Συνεχίζετε……. το «περί ψυχής»

 

                                                                                                 ON THE SOUL

 

"Many times you really ashamed to written words. My good my friends, I think I am not the expert … just love my country and I try to acknowledge my cultural roots ….

First of all should thank you for your warm words from inside your personal messages. Beloved friends, after a beautiful and persistent messages, (especially from those who do not speak Greek).
I will try to give with my limited knowledge, a more intelligible writing on the work."

 

In his book «On the Soul» the philosopher shall critically what had been said by the previous operator for the soul. Distinguish the living from the lifeless because it has life, that has the power of life. The forces of life for Aristotle are: nutrition, sense and logic (the mind). To understand the forces we see that places such withdrawal to the forces in philosophy.
The plant has only one life force, feeding.
The animals have with food and have the ability to sense.
Man, as highest creature has all the forces of life. of Aristotle ON THE SOUL. I want to be lenient with me.                                                                                      

Translation and interpretation: "The soul is the source of life." (On the soul 412a 26-28) The body is material, is not life without the soul. The body is matter and soul type of course the body and soul are an inseparable unity in all being. The soul as the primary authority over the body and any substance (force) is pre-existing matter. Aristotle saw the bullet body and soul in many ways. And to do so is contrary to the teaching of Plato, which gives the body a different reality than the soul. For Aristotle, on the animated beings, body and soul are inseparably joined.             

The soul of plants, animals and people first investigating thoroughly and effectively by Aristotle, who distinguishes three stages of the soul. Initially, the less effective: the nutrient or plant which has only one mental strength is the food, whereby plants grow, flower and karpizoun. And this way the plant reaches the soul purpose of which can not be fed anymore, it disappears.

Second stage closest to the fullest: the philosopher calls it animal or aesthetic soul. It can move independently and can feel part. The possibility of movement given to all animals with the sense of touch. Some animals, some species, depending on their type, have other senses such as hearing, smell, etc. The aesthetic soul feel, the animals desire, appetite, pain and ability to decide driven by sense.                                                 

The third stage, the better the human psyche: people who have made it possible and logical thinking. At each step down the previous properties, namely as "the triangle of the square. The human soul appears in addition to the physical and logical animal soul and the mind through which offered only the possibility of human thought.

 

Continue … …. the "soul on"

 

 

Thank you.

 

 

 

 

 

                                           

 

                                                                               ΘΕΟΣ – ΨΥΧΗ

 

 

«Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει, σημείον δ’ η των αισθήσεων αγάπησις, και γαρ χωρίς της χρείας αγαπώνται δι’ αυτάς και μάλιστα των άλλων ή διά των ομμάτων» (Μετά τα φυσικά 980a.)

 

Σας δίδω μία ελεύθερη μετάφραση για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε απλά τι ακριβώς είναι στη φιλοσοφία του Αριστοτέλη ο Θεός και η ψυχή:

 

Μετάφραση ελεύθερη δική μου:

(Για όλους τους ανθρώπους που είναι φύση, και με την επανάληψη των παραστάσεων που μας δίνονται μέσω των αισθήσεων αποκτάμε μνήμη παρ’ όλου που δεν έχουμε εντρυφήσει/μαθητεύσει . Μετά τα Φυσικά 980a.)

 

Τούτη η φράση είναι στην αρχή του βιβλίου στα «ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ» και έτσι αρχίζει ο φιλόσοφος να μας εξηγεί : Όποιος ξεκινάει από την αίσθηση, ξέρει μόνο πως η κατάσταση είναι «αυτή», αλλά  δεν γνωρίζει γιατί είναι αυτή κι έτσι. Ο άνθρωπος έχει βέβαια την ικανότητα να αποκτάει γνώση και φυσικά με τούτο τον τρόπο να αναγνωρίζει τις πρώτες αρχές ενός πράγματος. Η σπουδαιότερη επιστήμη, μας λέγει ο Αριστοτέλης ,είναι εκείνη που διδάσκει τις βασικές αρχές και τα αίτια που τις διέπουν και η πιο αξιοσέβαστη απ’ όλες τις επιστήμες είναι μόνο εκείνη που έχει αντικείμενο το θείο, (Μετά τα Φυσικά 980a-983a.) Μάλιστα για τον φιλόσοφο, την πρώτη θέση ανάμεσα στις επιστήμες κατέχει η «ΠΡΩΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ» ή η επιστήμη του όντος και των ανώτερων μορφών του. Δηλαδή η επιστήμη του όντος ως όντος. Τούτη διαφοροποιείται απ’ τις άλλες επιστήμες διότι δεν ερευνά/καταπιάνεται μόνο με έναν συγκεκριμένο τομέα, αλλά  εξετάζει το ον ως ον, ανεξάρτητα με τη σωματική μορφή που έχει/παίρνει, ή σαν φυτό, είτε σαν ζώο, ή σαν άνθρωπος. Ο Αριστοτέλης πάλι είχε γράψει: «Η δε πρώτη και περί χωριστά και ακίνητα», (Μετά τα φυσικά 1.026a 17/18) Με τούτα τα γραφόμενα ο Αριστοτέλης εννοεί τον “ακίνητο κινητή ενέργεια”, δηλαδή τον Θεό. Ακόμα με τη λέξη ΦΥΣΗ ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται εκείνο που είναι η πρωταρχική αρχή της κίνησης και της ακινησίας. Και σκοπός της ΦΥΣΗΣ  είναι να οδηγήσει κάθε ανθρώπινο όν στην τελειότητα, που για εκείνον σημαίνει: «στην εκπλήρωση του τελικού σκοπού.» Καθότι στην εξελικτική αυτή πορεία ο Αριστοτέλης διαβλέπει/ξεχωρίζει την αδιάκοπη κίνηση όλων των δημιουργημάτων από τη ΦΥΣΗ. Παρ’ όλα ετούτα ο φιλόσοφος έχει την αντίληψη ότι ο Θεός που ερμηνεύει διαφέρει ουσιαστικά από τις υπάρχουσες τότε δοξασίες περί θείου. Απορρίπτει τον ανθρωπομορφισμό των λαϊκών θεοτήτων όπως και της ζωή τους που βρίθει από αδυναμίες….

 

«Τῶν καλῶν καὶ τιμίων τὴν εἴδησιν ὑπολαμβάνοντες, μᾶλλον δἑτέραν ἑτέρας κατἀκρίβειαν τῷ βελτιόνων τε καὶ θαυμασιωτέρων εἶναι, διἀμφότερα ταῦτα τὴν περὶ τῆς ψυχῆς ἱστορίαν εὐλόγως ἂν ἐν πρώτοις τιθείημεν. δοκεῖ δὲ καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἅπασαν γνῶσις αὐτῆς μεγάλα συμβάλλεσθαι, μάλιστα δὲ πρὸς τὴν φύσιν· ἔστι γὰρ οἷον ἀρχὴ τῶν ζῴων. ἐπιζητοῦμεν δὲ θεωρῆσαι καὶ γνῶναι τήν τε φύσιν αὐτῆς καὶ τὴν οὐσίαν, εἶθὅσα συμβέβηκε περὶ αὐτήν· ὧν τὰ μὲν ἴδια πάθη τῆς ψυχῆς εἶναι δοκεῖ, τὰ δὲ διἐκείνην καὶ τοῖς ζῴοις ὑπάρχειν…. εἰ μὲν οὖν ἔστι τι τῶν τῆς ψυχῆς ἔργων παθημάτων ἴδιον, ἐνδέχοιτἂν αὐτὴν χωρίζεσθαι· εἰ δὲ μηθέν ἐστιν ἴδιον αὐτῆς, οὐκ ἂν εἴη χωριστή, ἀλλὰ καθάπερ τῷ εὐθεῖ, εὐθύ, πολλὰ συμβαίνει, οἷον ἅπτεσθαι τῆς [χαλκῆς] σφαίρας κατὰ στιγμήν, οὐ μέντοι γἅψεται οὕτως χωρισθέν τι εὐθύ· ἀχώριστον γάρ, εἴπερ ἀεὶ μετὰ σώματός τινος ἐστιν. ἔοικε δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς πάθη πάντα εἶναι μετὰ σώματος, θυμός, πραότης, φόβος, ἔλεος, θάρσος, ἔτι χαρὰ καὶ τὸ φιλεῖν τε καὶ μισεῖν· ἅμα γὰρ τούτοις πάσχει τι τὸ σῶμα. μηνύει δὲ τὸ ποτὲ μὲν ἰσχυρῶν καὶ ἐναργῶν παθημάτων συμβαινόντων μηδὲν παροξύνεσθαι φοβεῖσθαι, ἐνίοτε δὑπὸ μικρῶν καὶ ἀμαυρῶν κινεῖσθαι, ὅταν ὀργᾷ τὸ σῶμα καὶ οὕτως ἔχῃ ὥσπερ ὅταν ὀργίζηται. ἔτι δὲ μᾶλλον τοῦτο φανερόν· μηθενὸς γὰρ φοβεροῦ συμβαίνοντος ἐν τοῖς πάθεσι γίνονται τοῖς τοῦ φοβουμένου. εἰ δοὕτως ἔχει, δῆλον ὅτι τὰ πάθη λόγοι ἔνυλοί εἰσιν· ὥστε οἱ ὅροι τοιοῦτοι οἷον "τὸ ὀργίζεσθαι κίνησίς τις τοῦ τοιουδὶ σώματος μέρους δυνάμεως ὑπὸ τοῦδε ἕνεκα τοῦδε",» (Περί ψυχής 402 a.)

 

Μετάφραση:

(Καθότι πιστεύουμε, πως κάθε γνώση και επιστήμη είναι από τα σημαντικά και ουσιαστικά πράγματα, αλλά κι ότι άλλη από τις επιστήμες υπερέχει άλλης ή διά την ακρίβεια αυτής, ή γιατί είναι γνώσις πραγμάτων υψηλοτέρων και θαυμάσιων. Όμως τη ψυχολογία δυνάμεθα και για τους δύο τούτους λόγους δικαίως να θέσουμε μεταξύ των πρώτων επιστημών. Έτσι λοιπόν φαίνεται δε ότι η γνώσις της ψυχής είναι μεγάλη συμβολή εις την γνώσιν της όλης αληθείας  και μάλιστα της φύσεως. Διότι η ψυχή είναι η αρχή των όντων, τα οποία έχουν ζωή. Πρέπει λοιπόν να εξετάσουμε και να μάθουμε πρώτον την φύση και την ουσία της ψυχής, έπειτα και πάντα τις ενεργούμενες πράξεις που συνυπολογίζονται και τα φαινόμενα αυτής, από τα οποία άλλα μεν φαίνονται ότι είναι ιδιάζοντα της (ανθρώπινης) ψυχής πάθη, άλλα δε ότι υπάρχουν και στα ζώα ένεκα της ψυχής…………………………. Εάν λοιπόν υπάρχει κάτι εκ των παθημάτων ή των ενεργειών της ψυχής, όπου ανήκει αποκλειστικώς εις αυτήν, τότε αύτη θα ήταν δυνατόν να χωρίζεται από του σώμα. Εάν όμως τίποτα ίδιον (ταυτό) υπάρχει, δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωριστή. Αλλά καθώς το ευθύ, καθ’ όσο παραμένει ευθύ δύναται να έχει πολλά συμβεβηκότα, λ.χ. να εφάπτεται της χαλκής σφαίρας σε κάποιο σημείο, αλλά όμως, εάν χωρίσει το ευθύ από του σώματος, δεν θα εφάπτεται της σφαίρας, διότι το ευθύ δεν υπάρχει χωριστό, μα είναι πάντοτε μετά κάποιου σώματος. ‘Έτσι και πάντα τα πάθη της ψυχής είναι ενωμένα μετά του σώματος, ο θυμός, η πραότητα, ο φόβος, το έλεος, το θάρρος, η χαρά και η φιλία και το μίσος. Διότι συγχρόνως με τα παθήματα τούτα της ψυχής συμπάσχει σημαντικά και το σώμα. Απόδειξη  για αυτό είναι ότι, άλλοτε μεν, αν και ισχυρά και σαφή παθήματα συμβαίνουν σε κάποιον, ουδόλως ερεθίζεται ούτε φοβείται, όμως πάντα συγκινείται υπό μικρών και σκοτεινών παθημάτων, όταν το σώμα εξερεθίζεται και έχει την διάθεση αυτή,  την οποίαν έχει όταν οργίζεται κάποιος. Είναι δε μάλλον φανερό πως γίνεται τούτο απ’ τα εξής: Ενώ δηλαδή τίποτα δεν συμβαίνει για το προξενούν φόβο, πολλοί όμως εκφράζονται όπως σε πάθη ανθρώπου σαν να φοβούνται. Και, αν τούτο είναι αληθές, είναι φανερό, ότι τα πάθη είναι λόγοι ένυλοι  Και επομένως εκφράσεις σαν αυτές, όπως  το οργίζεσθε, σημαίνουν κίνηση του εν τοιαύτη διαθέσει όντος σώματος, ή κίνηση μέρους τοιούτου ή δυνάμεως αυτής από τούτου του πράγματος χάριν αυτού του σκοπού.)

 

 

Συνεχίζεται…..

 

Βιβλιογραφία:

Αριστοτέλης αρχαία ελληνικά κείμενα  από τα βιβλία, «Μετά τα Φυσικά» και «Περί Ψυχής».

Μετάφραση, Άννα.

 

 

 

                                        ARISTOTLE 4th

 

 

                                             GOD – SOUL

 

 

My free translation:
(For all the people who are nature, and the resumption of performances given by our senses we gain the memory despite all that we do not dwell / apprentice. Since the Natural 980a.)
 
This phrase is the beginning of the book "AFTER THE NATURAL" and so begins the philosopher explains to anyone who begins to feel, just know that the situation is "it", but does not know why this is so. The man is certainly capable of is becoming aware of this and of course how to recognize the first principles of a thing. The most important science, Aristotle tells us is that which teaches the basic principles and the causes which govern and most respected of all science is only that it covers a sulfur (after the course 980a-983a.) Yes the philosopher, the first place among the sciences hold the "First Philosophy" or the science of being and the higher forms. That is the science of being as being. This differs from other sciences because it explores / deals only with one particular sector, but does being as being, regardless of physical form has / is taking, or as a plant or as animal or a man. Aristotle once wrote: "The first and not on individual and property" (after natural 1.026a 17/18) On that note, Allen Aristotle meant by "building mobile action, ie God. Even the word NATURE philosopher understands what is the overriding principle of motion and stillness. And NATURE purpose is to lead every human being in perfection, which for him means "to fulfil the final goal." Because the evolutionary path that Aristotle sees / distinguishes the constant movement of all creations of nature. Despite this year, the philosopher is the notion that God is substantially different interpretation of existing beliefs then on sulphur. Rejects anthropomorphism of popular deities like the life that is full of … weak.

 

 

(Because we believe that all knowledge and science are among the important and essential things, but also that of other sciences or other superior by its accuracy, or because they are higher cognition and wonderful things. But the psychology can do for both so right reasons to put one of the first sciences. So it seems that the cognition of the soul is a great contribution in the knowledge of the whole truth and fact of nature. Because the soul is the principle of beings that have life. We must therefore look and learn first the nature and substance of the soul, then and always acts energy counting and phenomena that, from which other hand, appear to be specificity of (human) soul passions, and there are other animals and by virtue of soul … … … … … … … … … …. So if there is something of suffering or the actions of the soul, which is only in this, then this could be separated from the body. If nothing but their own (identity) is could not be separate. But as the straight, throughout the remains straight as it may have many symvevikota(many spiritual paths) for example adjacent to the copper ball at some point, but then, if separated from the straight body, not touches the ball, because the straight there is no separate, but always after a body. "So always passions of the soul is joined at the body, anger, gentleness, fear, mercy, courage, joy and friendship and hatred. Because both these things with the sufferings of the soul sympathizes greatly and body. Evidence of this is that, while sometimes, though strong and clear mishaps happen to someone, not irritated or afraid, but always touched in small and dark suffering, when the body irritate and is available, which they have when someone rages. It is rather obvious that this is from the following: While that nothing happens to cause fear, but many expressed as a human passions as fear. And if this is true, it is clear that the passions are reasons enyl. And therefore expressions like these, the you are angry mean motion if so dispose of the body being, or move any such part of that force or so for the sake of the thing this.)

 

Continued … ..

 

Bibliography:
Aristotle Ancient Greek texts of the books, "After the course” and “On the Soul."
Translation: Annyra Ezmperg.

 

 

 

 

 

 
 

                                                                                         ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ( 3ον )

 

 

 

Η ηθική στην κλασική Ελλάδα υπήρξε σε ψηλά επίπεδα και φυσικά δεν χωρούσε επιείκεια. Η ηθική είχε τότε νόμους και απαράβατους κανόνες όπου πολλές φορές έφθαναν στο σημείο, να εκτοπίσουν τον “ανήθικο” άνθρωπο, για πάντα από την πόλη του.

Ο Αριστοτέλης μάλιστα μας παρέδωσε το πιο αναλυτικό έργο, απ’ όσα γράφτηκαν στην αρχαιότητα για την ηθική. Στα «Ηθικά Νικομάχεια» ο φιλόσοφος δίνει την ακριβή και ουσιαστική διάσταση στον άνθρωπο, καθώς πραγματεύεται το ηθικό και το οποίο εκφράζεται με τις πράξεις του ανθρώπου.

Όλες οι ανθρώπινες ενέργειες αποβλέπουν σ’ ένα σκοπό. Ο σκοπός όλων των ανθρώπων είναι η ευτυχία ή, όπως λέει ο Αριστοτέλης, να κατακτήσουν την ευδαιμονία. Μόνο ο άνθρωπος διαθέτει την ικανότητα (μέσω μυαλού), να αποφασίζει ελεύθερα για τις πράξεις του και για τον λόγο ετούτο βρίσκεται στην ύψιστη βαθμίδα όλων των έμβιων όντων. Για κάθε επιτήδευμα ηθικής, εκτός από τα άλλα ο άνθρωπος χρειάζεται γνώση, πείρα και σαφώς πολύ περισσότερο τις χρειάζεται για να επιτύχει στις πράξεις του την αληθινή ευδαιμονία. Ο πολιτικός πρέπει να θέλει την ευτυχία των πολιτών, ο στρατηγός την νίκη, ο γιατρός την υγεία. Η πλάνη όμως, όπως λέει ο φιλόσοφος, των ανθρώπων συνίσταται στο ότι θεωρούν την τιμή, τη φήμη και τη μόρφωση ισοδύναμα με την ευδαίμονα ηθική. Όταν η τιμή, η φήμη και η μόρφωση είναι το μοναδικό μέσο για έναν άλλο σκοπό, π.χ. για να επιτύχεις να σε αναγνωρίσουν οι άνθρωποι ή να καταλάβεις μια θέση, τότε δεν επιτυγχάνουμε την πραγματική ευδαιμονία, που θα πρέπει να είναι ο τελικός σκοπός. Θα πρέπει πάντα να επιδιώκουμε το καλό για το καλό. Το αληθινό καλό δεν μπορεί να είναι μεμονωμένα για τον άνθρωπο που το πράττει καλό, μα θα πρέπει να είναι καλό και για την κοινότητα. Τούτο είναι ο ηθικός σκοπός. Η ηθική λοιπόν είναι η μόνη προϋπόθεση για να επιτύχεις την αληθινή ευδαιμονία. Έτσι, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η αρετή που εκπηγάζει από την ηθική είναι μαθησιακή ενέργεια και μπορεί να αποκτηθεί στα πλαίσια μιας ανθρώπινης κοινότητας. Μάλιστα, εκείνος πρώτος διατύπωσε τη γνωστή φράση: «Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό όν.»

Ο ηθικός άνθρωπος έχει εύθηνη για την κοινωνία και για την οικογένεια του μέχρι τον θάνατό του. Μόνο τότε μπορεί να πεθάνει ευδαίμων. Για τον φιλόσοφο , η αρετή της ηθικής αποτελεί κατάσταση της ψυχής και διακρίνει τρεις βασικές ψυχικές καταστάσεις:

1ον ) Τα «πάθη», όπως είναι ο φόβος, το μίσος, η ζήλια, που χωρίς τη δική μας απόφαση διαμορφώνονται εντός μας και προκαλούν ανάλογα αισθήματα ευαρέσκειας ή δυσαρέσκειας. Λέει ο Αριστοτέλης, ότι το πάθος είναι μία αισθηματική κατάσταση/γνώρισμα που κατοικεί σε κάθε ψυχή, κανένας άνθρωπος δεν απαλλάσσεται από αυτό εκτός από εκείνους που σπούδασαν την ηθική.

2ον ) Η «δύναμις», η ικανότητα της ψυχής μας να αποδέχεται πάθη όπως μίσος, φόβο, κ.λ.

3ον ) Η «έξις» (συνήθεια, επαναλαμβανόμενη καθημερινή κατάσταση), και σύμφωνα με τον Αριστοτέλη είναι μια συνήθεια όπου αποκτάται με διαρκή άσκηση. Όλα όσα γίνονται συνήθεια, κακή ή καλή, χαρακτηρίζονται από εκείνον «έξις», και τη θεωρεί δεύτερη φύση του ανθρώπου.

Έτσι σύμφωνα με την ηθική, θα πρέπει κάθε άνθρωπος να αποκτήσει τη συνήθεια της σκέψης για να μπορεί να ελέγχει με την ηθική τις πράξεις του.

 

 

Βιβλιογραφία:

Kenneth Mcleish,, Aristotle.

Aster, Ernst von, Geschichte der Philosophi, Stuttgart, 1963.  

 

 

Συνεχίζεται……

 

 

 

               Aristotle (3rd)

 

 

Ethics in classical Greece was a high level and certainly not seated grace. The moral law was then and fast rule which sometimes reached the point, to displace the "immoral" man, everything from the city.
Aristotle himself was delivered to us the most detailed work of what was written in ancient times for its moral. In "Nicomachean Ethics" the philosopher gives the exact dimensions and effective in humans, as it addresses the moral and expressed in the acts of man.
All human actions aim at a purpose. The purpose of all human beings is happiness or, as Aristotle says, to capture the bliss. Only man has the ability (through the mind) to decide freely about their actions and that is why this circumstance is the highest grade of all living beings. For each business on ethics, in addition to the other man needs knowledge, experience and even more clearly the need to achieve in the acts of true bliss. The politician wants to be the happiness of citizens, the general victory, the physician health. The error, however, as the philosopher says, the people is that they honor, reputation and education equivalent to Felix morality. When the value, reputation and education is the only way for another purpose, eg to succeed in recognizing people or take up, then do not bring true happiness, which should be the ultimate goal. You should always seek the good for good. The real good can not be alone for the people who do good, but should be good for the community. This is the moral purpose. The moral, then, is the only condition to achieve true bliss. Thus, according to Aristotle, the virtue that originates in a moral learning is energy and can be obtained in a human community. Indeed, he first made famous phrase: "Man is a social being."
The moral man has frippery for society and for his family until his death. Only then can die prosperous. That philosophy, virtue ethics is a state of soul and identifies three basic mental states:

1st) The "passions" such as fear, hatred, jealousy, without which our decision formed within us and cause feelings of appreciation or similar dissatisfaction. Aristotle says that passion is an emotional state / trait that resides in every soul, nobody is exempt from it than those who studied ethics.
2nd) The "dynamite" the ability of our soul to accept passion as hate, fear, k.l.
3rd) The ‘exis’ (habit, repeated daily state), and according to Aristotle is a habit which is acquired by constant exercise. Everything custom made, good or bad, are characterized by one ‘exis’, and the second considers the nature of man.
So according to the moral, everyone should acquire the habit of thinking about being able to check with the moral actions.

 

Bibliography:

Kenneth Mcleish,, Aristotle.

Aster, Ernst von, Geschichte der Philosophi, Stuttgart, 1963.  

 

 

Continued …

 

By Annyra

 

 

 
 
 

                                                                   ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ  (2ον )

 

 

Ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε με την ποίηση, την μίμηση, την τραγωδία και το μύθο. Μάλιστα έμεινε ένα έργο του η «ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ», όπου επάνω της βασίστηκε η δραματουργική τέχνη μέχρι σήμερα. Η Ποιητική είναι επιστημονική εργασία, αποτέλεσμα μελέτης και έρευνας, όπου διατυπώνονται για πρώτη φορά από τον Αριστοτέλη οι γενικοί νόμοι της ποίησης (απ’ την εποχή του Όμηρου έως και τις ημέρες του), της τραγωδίας (τοποθετώντας τον ορισμό της ουσίας της από εκείνα, που έως τότε είχαν ειπωθεί), του μύθου (αναπτύσσοντας την εσωτερική συνοχή του μύθου). Μάλιστα όντας και ο ίδιος ποιητής άριστος, διασώθηκαν μέχρι της ημέρες μας μερικοί μόνο στίχοι από έπη και ελεγείες και ολόκληρο το ποίημα του, «Ο Ύμνος εις Ερμίαν» που επάξια χαρακτηρίζετε σαν ένα από τα αριστουργήματα της αρχαίας ελεγειακής ποίησης.

Η Ποιητική του Αριστοτέλη ήταν η πρώτη αυτοτελής και συστηματική μελέτη για την ποίηση, όχι όμως με την σημερινή σημασία της ποίησης, αλλά με την σημασία αυτού που σήμερα αποκαλούμε Λογοτεχνία. Ο Αριστοτέλης ορίζει την ποίηση ως «μίμηση» (κεφ. Ι, 1447a), δηλαδή ως αναπαράσταση της πραγματικότητας. Τα ποιητικά είδη που εξετάζει είναι η τραγωδία και το έπος και αποκλείει από την μελέτη του την λυρική ποίηση, επειδή το περιεχόμενό της είναι μη αφηγηματικό, επομένως μη μιμητικό. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο φιλόσοφος δεν ταυτίζει την έννοια της ποιήσεως με την έννοια του μέτρου, αφού τονίζει ότι ένα έργο σε έμμετρη μορφή δεν είναι κατ’ ανάγκην ποιητικό (κεφ. Ι, 1447b).

Ο ποιητής (μας λέγει ο φιλόσοφος), οφείλει να δημιουργεί τους μύθους και να δουλεύει το λεκτικό ύφος φέρνοντας τις σκηνές όσο μπορεί μπροστά στα μάτια του. Βλέπει έτσι ολοζώντανα τα γεγονότα, σαν να είναι παρών στα διαδραματιζόμενα και μπορεί να βρίσκει το σωστό, ώστε να μην του ξεφεύγουν αντιφάσεις. Στα γραπτά του Αριστοτέλη για την ποιητική τέχνη (που υπήρχαν σε τρεις τόμους του έργου Περί των Ποιητών και δεν έχουν ακόμα βρεθεί, ενώ απ’ το βιβλίο του Περί Ποιητικής σώζεται μόνο το μισό περίπου, και το σωζόμενο πραγματεύεται το έπος και την τραγωδία. Στο έργο δε τούτο, δίνονται εννοιολογικοί ορισμοί που ισχύουν όπως προανέφερα έως σήμερα στην δραματουργία. Ο φιλόσοφος θεωρεί την τέχνη της Ποίησης, τέχνη της μίμησης των πράξεων του ανθρώπου και διακρίνει τρία είδη στην έννοια της αυτής τέχνης.

1ον ) Την θεωρητική στη τέχνη. Όπου ερευνά την αλήθεια και η έκφρασή της είναι η μόνη αλήθεια της φιλοσοφίας.

2ον ) Την πλαστική στη τέχνη. Με την κεραμική, ζωγραφική και αγαλματοποιία.

3ον ) Την πρακτική της μίμησης στην τέχνη. Και που είναι, οι ηθικές ενέργειες, η ποιητική, ο χορός και η μουσική.

Ο Αριστοτέλης δίνει κι ένα επιστημονικό διάγραμμα για την εξέλιξη της τέχνης σε τέσσερα βασικά πάλι στάδια: Σαν πρώτη έκφραση είναι τα εγκώμια, δεύτερη έκφραση οι ύμνοι, τρίτη το έπος και τέταρτη η τραγωδία, την οποία ο φιλόσοφος χαρακτηρίζει σαν το αποκορύφωμα κάθε τέχνης.

Θα ήθελα εδώ να τονίσω, ότι, τα βιβλία ετούτα είχαν γραφτεί καθαρά για διδακτικούς λόγους/σκοπούς και οι μαθητές της σχολής του Αριστοτέλη τα παρακολουθούσαν/μελετούσαν/συζητούσαν μέσα στη σχολή . Έτσι πρόσβαση είχαν μόνο οι μαθητές και δεν υπήρχαν στο “ευρύ” εμπόριο. Δηλαδή δεν ήταν προορισμένα να δημοσιευτούν, μα είναι σχεδιάσματα που οδηγούσαν την πνευματική ευρυμάθεια των μαθητών του στο Λύκειο. Το έργο της συγγραφής συνέχισε ο φίλος του φιλοσόφου Θεόφραστος καθώς και τον διαδέχτηκε. Μετά από εκατό χρόνια του θανάτου του Αριστοτέλη, βρέθηκαν τα χειρόγραφα στα χέρια του έλληνα Απελικώντα από την Τεω, ο οποίος κι ανέλαβε την πρώτη ταξινόμησή τους. Η βιβλιοθήκη του όμως κατασχέθηκε από ρωμαίο αρχιστράτηγο και στάλθηκε στη Ρώμη.

 

Συνεχίζεται…..

 

Βιβλιογραφία:

Θανάσης Μητσόπουλος. «Ιστορία και ανθολογία της αρχαίας Ελληνικής Σκέψης» Τόμος Β΄ .Εκδόσεις ΟΔΥΣΣΕΑΣ Αθήνα 1984.

Anta Lehman-Βλαχούτσικου. «Συνοπτική Ιστορία της Ελληνικής Φιλοσοφίας» Αθήνα 1969.

 

 

 

 

 

                                                                          Aristotle (2nd)

Aristotle dealt with poetry, imitating the tragedy and myth. In fact remained a project of the «ON POIITIKIS», which was based on the dramaturgical art today. The Poetics scientific work is the result of study and research, which was first formulated by Aristotle the general laws of poetry (from the time of Homer through his days), tragedy (by placing the definition of the substance of those, which until then had said), the myth (developing the internal consistency of the myth). Indeed, being himself an excellent poet, survived until our days just a few verses from poems and elegies and the whole poem, «The Hymn Hermias» which deservedly characterized as one of the masterpieces of ancient elegiac poetry.
The Poetics of Aristotle was the first independent and systematic study of poetry, but with the current importance of poetry, but the importance of what we now call literature. Aristotle defines poetry as a «follow» (Chapter I, 1447a), ie as a representation of reality. The poetic genres to consider is the tragedy and the epic and excludes the study of the lyric poetry, because the content is non-narrative, therefore, not imitators. It is noteworthy that the philosopher is not identical to the concept of poetry in the sense of measure, since it emphasizes a work in verse form is not necessarily poetic (Chapter I, 1447b).

The poet (philosopher tells us), must create the myths and to work the word style bringing the scenes as it can before his eyes. He looks so lifelike events, as if this is happening in and can find the right thing, not to escape the contradictions. The writings of Aristotle on the art of poetry (as in three volumes of the project About the Poets and have not yet been found, while from his book On Poetry survives only about half, and the deal saved the epic and tragedy. In project and that, given conceptual definitions apply as I have said so far the drama. The philosopher sees the art of poetry, art imitated the acts of man and distinguishes three types of the concept of this art.
1st) The theory in art. When investigating the truth and the expression is the only truth of philosophy.
2nd) in the plastic arts. In ceramics, paintings and statuary.
3rd) The practice of imitation in art. And that is, moral action, the poetry, dance and music.
Aristotle gives a scientific and chart the progress of art in four key stages once again: As the first term is the praise, the second expression of the hymns, the third and fourth epic tragedy, which the philosopher describes as the culmination of all art.

I would like to stress that the year had books written purely for educational reasons / purposes and students of the school of Aristotle watched / studied / discussed within this school. So they had access only the students and were not in "general" trade. That was not destined to be published, but is designed to lead to intellectual scholarship students at the school. The task of writing continued his friend and philosopher Theophrastus succeeded him. After one hundred years of the death of Aristotle, found the manuscript in the hands of the Greek Apelikonta from Teos, and who took their first registration. The library, however, seized by Roman commander and sent to Rome.

 

Continued … ..

Bibliography:
Thanassis Mitsopoulos. «History and Anthology of Ancient Greek Thought» Volume II. Publications ODYSSEAS Athens 1984.
Anta Lehman-Vlachoutsikou. «Short History of Greek Philosophy» Athens 1969

 

By Annyra.