Η ερημοποίηση αποτελεί μια διεργασία συντηρούμενης υποβάθμισης του εδάφους, της γης, όπου επέρχεται η καταστροφή της βιολογικής παραγωγικότητας και η μείωση της βιοποικιλότητας. 
Η εδαφική υποβάθμιση είναι η μείωση της παραγωγικότητας του εδάφους για µια ή περισσότερες χρήσεις γης, που μπορεί να προκληθεί από φυσικά φαινόμενα και να επιταχυνθεί από ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα παράγοντα βλάβης του περιβάλλοντος εξίσου σημαντικό με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, της τρύπας του όζοντος κ.λ.π. . Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στις γνωστές ερήμους, μα απειλεί πολλές περιοχές του πλανήτη μας τόσο θερμές όσο και ψυχρές (παράδειγμα η Ισλανδία), και φυσικά είναι ένα απ’ τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή της Μεσογείου.
Η ερημοποίηση απειλεί σήμερα σε παγκόσμια κλίμακα ευρύτατα γεωγραφικά συστήματα στα οποία το έδαφος έχει φθάσει σε τελικό στάδιο υποβάθμισης και αδυνατεί να παρέχει τον απαραίτητο ζωτικό χώρο, νερό και θρεπτικά συστατικά για την παραγωγή και την βιοποικιλότητα. 
Δυστυχώς η κατάσταση για την Ελλάδα είναι σε τραγικά επίπεδα. Το 35% των εδαφών της χώρας κινδυνεύει να υποβαθμιστεί σοβαρά, απ’ την ερημοποίηση, ώστε να μην μπορούν να αναπτυχθούν δάση, γεωργία, κτηνοτροφία. Σε κίνδυνο βρίσκεται η μισή Κρήτη, ενώ τα περισσότερα Αιγαιοπελαγίτικα νησιά βρίσκονται σε κατάσταση υψηλού κινδύνου λόγω διάβρωσης και αλάτωσης. Τον ίδιο υψηλό κίνδυνο αντιμετωπίζουν πολλές περιοχές της Ανατολικής Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας, της Εύβοιας, της Μακεδονίας και της Θράκης με σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στο δημογραφικό της χώρας. Μάλιστα η Κρήτη, λόγω του σοβαρού κινδύνου ερημοποίησης, αποτέλεσε πιλοτική περιοχή μελέτης σε επίπεδο Ελλάδας. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής για την ερημοποίηση, καθηγητή εδαφολογίας κ. Κωνσταντίνο Κοσμά υψηλού κινδύνου ζώνη θεωρήθηκε κυρίως η Ανατολική και Νότια Κρήτη, δηλαδή περιοχές του Νομού Λασιθίου και τμήματα του Νομού Ηρακλείου. Όπως τότε ανακοινώθηκε στις 6/3/2007, και σε διεθνή συνάντηση ερευνητών – επιστημόνων που οργάνωσαν για τρεις ημέρες στο Ηράκλειο της Κρήτης το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 
Πέρασαν έντεκα χρόνια απ’ την υπογραφή/υιοθέτηση της Διεθνής Σύμβασης και τέσσερα χρόνια που η Ελλάδα προχώρησε σε ‘’Εθνικό σχέδιο Δράσης κατά της Ερημοποίησης’’ τότε στη Κρήτη, και βεβαίως δεν λήφθηκαν εκείνα τα εξειδικευμένα μέτρα ώστε σήμερα βρισκόμαστε ακόμα στο σημείο μηδέν!
Ολοένα και πιο έντονα κάνει την παρουσία της στα εδάφη της χώρας μας το φαινόμενο της ερημοποίησης και εν όψει της έντασης των κλιματικών αλλαγών, με αύξηση της θερμοκρασίας και μείωση των βροχοπτώσεων, επισημαίνει και πάλι φέτος ο καθηγητής Εδαφολογίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Κωνσταντίνος Κοσμάς. ‘’Η διαδικασία της ερημοποίησης έχει ξεκινήσει για τα καλά στη χώρα μας και η κατάσταση θα είναι μη αναστρέψιμη, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για την καταπολέμησή της’’, υπογράμμισε ο καθηγητής, στο περιθώριο του 6ου Διεθνούς Συνεδρίου ESSC (European Society for Soil Conservation) που διεξάχθηκε φέτος στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο ‘’Καινοτόμες Στρατηγικές και Πολιτικές για τη Συντήρηση των Εδαφών’’.