Τι είναι θρησκεία και ποιο είναι το θρησκευόμενο άτομο;

  

  

1.       Θρησκεία : Το παγιωμένο σύνολο αντιλήψεων πνευματικών και πρακτικών που αφορούν στη σχέση του ανθρώπου με το θεό.

2.       Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για να ανακαλυφθούν οι απαρχές της θρησκείας και έχουν παρουσιαστεί διάφορες μελέτες και απόψεις.

3.       Σύμφωνα με μια μελέτη, η ετυμολογία της λέξεως θρησκεία προέρχεται από το σημιτικό deresh?, που σημαίνει «ο δρόμος του Θεού». Το λατινικό religio σημαίνει επίσης την προσπάθεια γεφύρωσης του κόσμου και του Θεού.

4.       Κατά δε τον Πλούταρχο (Βίοι Παράλληλοι – Αλέξανδρος) το ρήμα θρησκεύω προέρχεται από τις αρχαίες Θρακικές γυναίκες, τις Μαινάδες, που έπεφταν σε έκσταση στις Ορφικές και Διονυσιακές ιερουργίες. Πιθανών για τους αρχαίους Έλληνες, η λέξη θρησκεία να περιέγραφε έτσι την ιερότητα του Μαιναδισμού, ο σκοπός του οποίου ήταν η ταύτιση της ψυχής με το θεό.

5.       Πέρα, όμως, από την ετυμολογία για την οποία υπάρχουν προφανώς και άλλες απόψεις όπου κάποιες από αυτές θα δούμε πάρα κάτω, οι διάφοροι μελετητές προσπάθησαν να διακρίνουν την προέλευσή της και τη χρησιμότητά της στην ανθρώπινη ζωή μέσω των μυστηρίων.

6.       Ορισμένοι θεωρούν ότι προήλθε από τη λατρεία των προγόνων ή προγονικών πνευμάτων, και την αγωνία του ανθρώπου για την μετά το θάνατο τύχη τόσο των αγαπημένων προσώπων όσο και την δική του.

7.       Μελετώντας τις αρχαίες θρησκείες των Αιγυπτίων, Βαβυλωνίων, Κινέζων, Ινδιάνων της Αμερικής κλπ, διακρίνουμε καθαρά ίχνη του γεγονότος ότι η προγονική λατρεία των λαών αυτών υπήρξε η αρχή της θρησκείας τους. Από την άλλη πλευρά, μελέτες για τους αρχαίους λαούς της Μεσογείου δείχνουν ότι στους πολιτισμούς αυτούς η θρησκεία προήλθε μάλλον από τη λατρεία της φύσεως. Τόσο οι αρχαίοι Έλληνες όσο και οι βόρειοι Ευρωπαίοι έχουν μυθολογία που θεωρείται από πολλούς  ερευνητές ως αφηρημένη φυσιολατρία, που γίνεται αργότερα θεολατρεία.

8.       Εν τούτοις, τα λεγόμενα του Πλατωνικού Τίμαιου για την προΰπαρξη της ψυχής σε κόσμους θεϊκούς όπου γεννήθηκε και είχε την πρώτη εποπτεία όλων των αληθειών τού όντος, μας κάνει να σκεφτόμαστε: –Μήπως η θρησκεία προέρχεται από την ανάμνηση αυτού του θεϊκού τόπου, όπου έζησε πριν την κάθοδό της στον υλικό κόσμο; Υπάρχει μια άλλη άποψη που θεωρεί ότι η πρώτη λάμψη της θρησκείας έρχεται από την κατάσταση του ονείρου. Γιατί τα όνειρα , όπως υποστηρίζεται, δείχνουν στον άνθρωπο πως όταν το σώμα μοιάζει με νεκρό στη διάρκεια του ύπνου, υπάρχει κάτι άλλο που λειτουργεί και ζει στους ονειρικούς κόσμους, και δεν προέρχεται απαραίτητα πάντοτε από τις γνωστές φυσικές αισθήσεις και λειτουργίες του εγκεφάλου. Να τολμήσουμε να αναρωτηθούμε κατά πόσο το όνειρο μπορεί να μας φέρνει κάποια ανάμνηση  από το θεϊκό τόπο του Πλάτωνα;

9.      Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο προς την ίδια κατεύθυνση μάς δίνει ο Κ. Γιουνγκ, ο οποίος μελέτησε και ανέπτυξε τη θεωρία των αρχετύπων στο πρόσφατο παρελθόν. Όπως, λοιπόν, μας λέει ο ίδιος τα αρχέτυπα δεν μεταδίδονται με την παράδοση όπως τόσα άλλα πράγματα από την αρχαιότητα έως σήμερα, αλλά μπορούν να αναδυθούν αυθόρμητα σε οποιοδήποτε χωρόχρονο δίχως καμία εξωτερική επίδραση. Ότι είναι μια αυτόματη λειτουργία της ανθρώπινης ψυχής, και τούτο συμβαίνει διότι οι αρχετυπικές εικόνες ανήκουν στις ύψιστες αξίες της και βρίσκονται στον ουρανό όλων των φυλών από αμνημονεύτων χρόνων. Θα ήταν μάλιστα, ισχυρίζεται, μεγάλη απώλεια να τις απορρίψουμε θεωρώντας τις ως ανάξιες λόγου ή προκαταλήψεις. Θα μπορούσε αυτός ο αρχετυπικός κόσμος του Κ. Γιουνγκ να ταυτισθεί με τον κόσμο  των Πλατωνικών Ιδεών; Αν, λοιπόν, η ανάπτυξη της θρησκευτικής άποψης για την οποία μας μιλά στις εργασίες του βασίζεται στην ανάδυση της αρχετυπικής εικόνας στην ανθρώπινη ψυχή, τότε ίσως θα πρέπει να ρωτήσουμε για τρίτη φορά αν πρόκειται για ανάμνηση. Με τον τρόπο αυτό, δηλαδή μέσω της ανάμνησης που εκφράζεται ως θρησκευτικό αίσθημα, ο άνθρωπος φαίνεται πως αποκτά ένα είδος συνδέσμου ανάμεσα στην ψυχή του και το Αιώνιο. «Το πρόβλημα όλων των ασθενών μου πάνω από τα 35, ήταν η εύρεση μιας θρησκευτικής άποψης για τη ζωή. Κανένας από εκείνους που δεν ανέκτησαν τη θρησκευτική τους άποψη, δεν θεραπεύτηκε αληθινά. Αυτό, βέβαια, δεν έχει σχέση με τη συμμετοχή τους σε κάποια ιδιαίτερη θρησκεία ή εκκλησία…»Κ. Γιούνγκ. (Α 11, παρ. 909).

10.  Θρησκεία στην Καινή Διαθήκη σημαίνει: «το σύνολο των ενεργειών πίστεως ενός ανθρώπου προς τον Θεόν», και όχι «την ομάδα» που είναι ή δεν είναι αληθινή, ή που συγκρίνεται δήθεν με άλλες «ομάδες» ανθρώπων. Ας δούμε ένα παράδειγμα από την Αγία Γραφή: «Ει τις δοκεί θρήσκος είναι εν υμίν μη χαλιναγωγών γλώσσαν αυτού, αλλ’ απατών καρδίαν αυτού, τούτου μάταιος η θρησκεία. Θρησκεία καθαρά και αμίαντος παρά τω Θεω και πατρί αύτη εστίν, επισκέπτεσθαι ορφανούς και χήρας εν τη θλίψει αυτών, άσπιλον εαυτόν τηρείν από του κόσμου» (Ιάκωβος 1/α: 26, 27). Είναι λοιπόν σαφές για κάθε λογικό άνθρωπο, ότι εδώ ο Ιάκωβος μιλάει για πρόσωπα που θρησκεύουν και όχι για θρησκεία με την έννοια της ομάδας. Αυτό ξεκαθαρίζεται από το εδάφιο 26, που δείχνει ότι μιλάει για πρόσωπα «εν υμίν», δηλαδή εντός της Εκκλησίας. Μιλάει για «τις» και για «αυτού», και για «τούτου». 

11.   Περίπου παρόμοια είναι και ΟΛΑ τα άλλα εδάφια της Κ.Δ. που χρησιμοποιούν τη λέξη: θρησκεία.

12.   Εκείνο όμως το σαφές αποτέλεσμα που όλες οι μελέτες, οι θεωρίες κι οι απόψεις παρουσιάζουν, είναι η ίδια κατάληξη στην ουσία της λέξης θρησκείας. Δηλαδή Άνθρωπος και Θεός. Έτσι μόνο το θρησκευόμενο άτομο (οποιασδήποτε θρησκείας) δύναται να έχει τις ευεργεσίες των μυστηρίων της θρησκείας του που απευθύνονται προς τον Θεό. Διότι το μη θρησκευόμενο ή άθρησκο άτομο, όπως καθώς λένε (ουσιαστικά φανερώνουν) και οι λέξεις δεν ανήκει σε καμία θρησκεία ούτως ώστε να ευεργετείτε των όποιων απευθυνόμενων μυστηρίων προς την θεία ουσία.