Μινωικός Πολιτισμός. Μέρος (4ον )

 

  

Σύμφωνα με τους: Διόδωρο (Βίβλος 5), Πλάτων (Νόμοι, Μίνως), Αριστοτέλη (Πολιτικά Β), Στράβων (Γεωγραφικά 10 ), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων), Διονύσιο Αλικαρνασέα (Ρωμαϊκή αρχαιολογία, Λόγος Β’ LXI. 1-2) ) κ.α., ο  Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήσαν εκείνοι που από τη μια ένωσαν τα ¨εθνικές κοινότητες¨ της Κρήτης (τους αυτόχθονες Ετεοκρήτες και Κύδωνες με τους επυλίδες Αχαιούς, Πελασγούς και Αχαιούς, καθώς και ένα συνονθύλευμα βαρβάρων) σε ενιαίο σύνολο, άσχετα με την καταγωγή τους και δημιούργησαν την περίφημη Κρητική ή Μινωική πολιτεία, της οποίας τους θεσμούς στη συνέχεια αντέγραψαν οι υπόλοιποι  Έλληνες, καθώς και οι Ρωμαίοι εκπολιτίστηκαν.  Για πρώτη φορά επί Μίνωα από τη μια θεσπίστηκαν υποτυπώδης νόμοι, συντάγματα και όργανα διακυβέρνησης και διοίκησης: βουλή, βουλευτές ή γερουσιαστές, έφοροι,  κ.α. και από την άλλη οι νόμοι (διοίκησης και συναλλαγών) ήταν ανάλογα με το περί θείου (δικαίου, ηθικής, ηθών και εθίμων.  θρησκεία) συναίσθημα.

Έτσι γνωρίζουμε απ’ τους αρχαίους Διόδωρο, Στράβωνας και λοιπούς, να μας εξιστορούν πως οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης οι καλούμενοι Ιδαίοι, άλλοτε Δακτυλοίη, ή Κουρήτες είτε Ετεοκρήτες, ότι ήσαν εκείνοι που δίδαξαν στη νεολιθική εποχή τους ανθρώπους τον πολιτισμό. Εισήγαγαν δηλ., τις τέχνες, την κτηνοτροφία, το κυνήγι, τη μελισσοκομεία κ. α. που είχαν την δυνατότητα να ωφελήσουν, εκπολιτίσουν τη ζωή του ανθρώπου.

Πάνε μάλιστα πολύ πιο βαθειά στη προϊστορία και ονομάζουν σαν πρώτο βασιλιά τον Κρήτα, λένε μάλιστα πως ένας από αυτούς (τους αρχαίους Κρητικούς), ο Ηρακλής, ξεπέρασε όλους τους ανθρώπους σε φήμη. Ακόμα αναφέρουν τον Ραδάμανθυ σαν εκπολιτιστή μαζί με τον Μίνωα του νησιού. 

Ο Όμηρος μας λέγει…. «..δε γέροντας αριστήας Παναχαιών, Νέστορα μεν πρώτιστα και Ιδομενέα άνακτα…»(Ιλιάδα, Β 402-405).

Τούτα τα ιστορικά στοιχεία κατατεθειμένα απ’ τον Πλάτωνα (Μίνως 318-321), τον Ηρόδοτο (Γ 121), τον Διόδωρο Σικελιώτη (1, 94 και 5, 54 και 78-79), τον Απολλόδωρο και τόσους άλλους, δεν μπορούμε να τα αποσιωπήσουμε, καθ’ ότι φανερώνουν πως οι Μινωίτες ήταν μέρος της εθνότητας που έζησε στα παράλια του Αιγαίου και που αργότερα ονομάστηκε Ελληνική. Δηλ., ήταν ίσως το λειτουργικότερο κομμάτι (εκείνη την εποχή) της εθνότητας των Πανελληνίων.  

Από τους Μινωίτες λοιπόν γνώρισαν τα προϊόντα αυτά και οι κάτοικοι των νησιών του Αιγαίου. Η αρχαία παράδοση δείχνει πως οι Μινωικοί Κρήτες υπήρξαν δάσκαλοι των συστηματικών καλλιεργειών της ελιάς, της αμπέλου και του σιταριού στην άλλη Ελλάδα. Κρητικός είναι ο Στάφυλος γιος του θεού Διονύσου και της Αριάδνης – που κατέφυγε στην Πεπάρηθο- σημερινή Σκόπελο- και από αυτόν κατάγονται η Σπερμώ, η Οινώ και η Ελαϊς.

Στη Σαμοθράκη βρέθηκαν πρόσφατα πινακίδες με κρητικά ιερογλυφικά, όμοιες των οποίων βρέθηκαν παλαιότερα στην Κνωσό, και αναφέρουν την εισαγωγή κλιμάτων αμπέλου. Οι αρχαίοι Κρήτες όμως μόνο δεν υπήρξαν απλά καλοί γεωργοί.

Παρατηρητικότατοι μάλιστα καθώς ήσαν, μελετούν τις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Και διαθέτουν μια πρακτική ιατρική βασισμένη στην πείρα, τους κάνει να ξεχωρίζουν τα φυτά, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην φαρμακευτική. (Σφραγίδες με κρητική ιερογλυφική γραφή που βρέθηκαν στη Ζάκρο αναφέρουν είδη φαρμάκων, όπως π.χ. τη στρυχνίνη, στο σφράγισμα με τον περίφημο ελαφοκέφαλο). Τα αρωματικά φυτά και οι αρωματικοί σπόροι είχαν μεγάλη ζήτηση και πολύ γρήγορα αποτελέσαν αντικείμενο εμπορίου. Οι αγρότες είχαν επίσης κοπάδια από βόδια, πρόβατα, χοίρους, κατσίκες.

Χαρακτηριστική εικόνα για την ιδιαίτερη σύσταση μιας Μινωικής πόλης δίνουν τα Γουρνιά με τα στενά εργαστήρια, που ο χρόνος διαφύλαξε, και το μέγαρο του βασιλιά ψηλά στην κορφή του λόφου, που είναι χτισμένη η πόλη. Δεν θα μπορέσει κανείς να καταλάβει την κοινωνική οργάνωση του μινωικού κόσμου αν δεν εννοήσει τον συγκεντρωτικό χαρακτήρα της μινωικής οικονομίας που βάση της είναι το ανάκτορο. Όλη η ζωή της πόλης είναι κλεισμένη στο ανάκτορο και γύρω από αυτό. Έτσι υποθέτουν οι αρχαιολόγοι/ιστορικοί, πως ο βασιλιάς κατείχε «θεία» δύναμη. Είναι πιθανόν κι ο μεγάλος αρχιερέας, ο ανώτατος δικαστής και ο αρχιστράτηγος. Περιβάλλεται από ιερείς, αξιωματούχους, υπαλλήλους. Απ’ αυτόν εξαρτάται η γραφειοκρατία του ανακτόρου. Στα απόμερα διαμερίσματα οι γραφείς καταγράφουν στις πινακίδες τους δούλους, τον οπλισμό, τα ποίμνια και τα εισοδήματα του ανακτόρου ενώ στρατιώτες αγρυπνούν και φρουρούν για την τάξη. Ο κρατικός πλούτος ανήκει στον βασιλιά. Σ’ αυτόν επίσης ανήκει και ο στόλος.

Οι εμπορικές ανταλλαγές ειδών σε μεγάλη κλίμακα γίνονται επίσης από τα ανάκτορα. Τα Αιγυπτιακά κείμενα μιλούν για τις ανταλλαγές που κάνει ο Φαραώ με τη Βαβυλώνα, την Κύπρο και την Κρήτη. Οι <<Κεφτί>> (Κρήτες) παίρνουν από τον Φαραώ χρυσάφι και ελεφαντόδοντο, πολυτελή υφάσματα και αρώματα, σκλάβους της Νουβίας και πιθήκους για τους βασιλικούς κήπους του Μίνωα. Σε αντάλλαγμα προσφέρουν στο Φαραώ τα θαυμαστά προϊόντα της μεταλλοτεχνίας τους. Ανταλλαγές σε μικρή κλίμακα ίσως γίνονται και με ιδιώτες. Εμπόριο όμως σε μεγάλη έκταση, βασισμένο στην ατομική πρωτοβουλία είναι αμφίβολο αν υπήρχε στα μινωικά χρόνια. “Δήμος” δεν φαίνεται να υπάρχει στο μινωικό κόσμο, όπως αργότερα είδαμε την εξέλιξη του στο Μυκηναϊκό πολιτισμό.

Ένα πλήθος τεχνιτών είναι εξαρτημένοι από τα ανάκτορα. Εκεί έχουν τα εργαστήριά τους και παράγουν θαυμάσια έργα κεραμικής, γλυπτικής, χρυσοχοΐας ή σφραγιδογλυφίας για χάρη του βασιλιά. Φυσικά δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς ότι υπύρχαν τεχνίτες που αποτελούσαν μια οπωσδήποτε ελεύθερη τάξη, οργανωμένοι σε συντεχνίες που εργάζονταν σε αγορές μέσα στις Μινωικές πόλεις.

Ο Όμηρος  (Ιλιάδα Ν. 445 – 455 και  Ξ 321-322) αναφέρει ότι ο  Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Αρχικά, ήταν γράφει, βασιλιάς της Κρήτης  ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.

Τα ίδια αναφέρει και  ο Ηρόδοτος: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171). Ο Ηρόδοτος (Ζ 169 – 171). Ο Στράβωνας (10, IV 6-7) , ο Διόδωρος (4, 60, 5,64 και 5,80), ο Απολλόδωρος (Βιβλιοθήκη) κ.α. αναφέρουν επίσης ότι βασιλιάς στη Θεσσαλία ήταν αρχικά ο Δευκαλίωνας Α’ και μετά ο Έλληνας, ο οποίος μετονόμασε τους εκεί Γραικούς σε Έλληνες. Αναφέρουν επίσης ότι γιοι του Έλληνα ήταν ο Δώρος, ο Ξούθος και ο Αίολος, οι οποίοι μετά διαμοίρασαν το βασίλειο του πατέρα τους. Γιος του Δώρου ήταν ο Τέκταμος, ο οποίος πήρε μια ομάδα Δωριέων από τις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου, τη λεγόμενη  Δωρίδα ή Εστιώτιδα, και πήγε  και εγκαταστάθηκε στην Κρήτη, η οποία τότε είχε κατά πολύ ερημώσει λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα. Μετά το θάνατο του Τέκταμου βασιλιάς των Δωριέων της Κρήτης έγινε  ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, πήρε ως δεύτερη γυναίκα του την πριγκίπισσα Ευρώπη και υιοθέτησε τους γιους που εκείνη είχε αποκτήσει με το Δία.

Σύμφωνα με Πάριο χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι αρχαίοι έγραφαν τις κυριότερες ημερομηνίες) ο Δευκαλίωνας βασίλευε το έτος 1570 π.Χ, ο  Έλληνας βασίλευε το έτος 1521 π.Χ. και ο Μίνωας Α’ το  έτος 1470 π.Χ. 

 

 

ΒΑΣΙΛΕΙΣ & ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΙΟ ΧΡΟΝΙΚΟ

Δευκαλίωνας Α’

1574 π.Χ.

Έλληνας

1521 π.Χ.

Δώρος

———————-?

Τέκταμος

———————-?

Αστέριος (β’ σύζυγος Ευρώπης)

———————–?

Μίνωας Α’

1470 π.Χ.

Τρωικός πόλεμος

1218 – 1209 π.Χ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Συνεχίζεται….

 

 

 

Πηγές-Βιβλιογραφία:

Καμπουράκης Δημήτρης: «ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ». Εκδ., Πατάκης.

Γιάννης Γιακουμάνης: «ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ (Μινωικός Πολιτισμός) Εκδο., mini book 2002. ISBN  :  960-7090-63-2

Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. «Ο Μινωικός Πολιτισμός – Εκπαιδευτικός φάκελος κορμού Νο 3» 1998

http://www.kairatos.com.gr/zoiminoikikreta.htm

http://www.krassanakis.gr/knossos.htm

 

Annyra P. Ezmperg