ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 
 
 

                                                                                       ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (Πολιτικά)

 

Όσο κι αν φαίνεται πως είναι ένα κακό όνειρο, τούτα τα μύρια όσα που ταλαιπωρούν την Ελλάδα,  οι εκλογές αυτές θα πρέπει να γίνουν απ’ το καθένα μας με πλήρη συνείδηση (για να ξυπνήσουν) .

Τώρα έχουμε ουσιαστικά την ώρα μας για να δείξουμε την δύναμή μας. Τώρα πρέπει να δείξουμε κι εμείς, πόσο σαν άνθρωποι και από καταγωγή δημοκράτες, νοιώθουμε χαμένοι μέσα στα σκάνδαλα και στις οικογενειοκρατίες…Κανένας να μην λείψει από τη κάλπη!

Επιλέξτε εκείνο που η συνείδησή σας λέει, μακριά από μικροσυμφέροντα, όμως να βρεθείτε μπροστά στη κάλπη!

Πάντα τα συμφέροντα κυριαρχούσαν, όχι όμως τα μικροσυμφέροντα, κι εκείνα που προέρχονται από αβάσιμες, κάλπικες υποσχέσεις και θα….   

 

Ο Αριστοτέλης αναλύει κριτικά τα πολιτεύματα του καιρού του και διατυπώνει την άποψη του για το καλύτερο δυνατό πολίτευμα. Για να τεκμηριώσει την αντίληψή του σχετικά με το καθεστωτικό ζήτημα, εξετάζει διεξοδικά και αντικρούει τη μοναρχική ιδεολογία, χρησιμοποιώντας για το σκοπό τούτο τα επιχειρήματα των οπαδών της δημοκρατίας…Ο Αριστοτέλης τοποθετεί σε νέα σωστή βάση το ζήτημα του δικαίου, γραπτού ή άγραφτου νόμου και επισημαίνει ότι η ύπαρξη γραπτών νόμων, εννοείται, οι νόμοι είναι σωστοί, εκφράζουν αντικειμενικά και αμερόληπτα το δίκαιο, πράγμα που για τους φορείς και εφαρμοστές του άγραφου δικαίου ή δεν ισχύει καθόλου ή ισχύει πολύ περιορισμένα. Οι νόμοι εξασφαλίζουν μεγαλύτερη αντικειμενικότητα. Συγκεκριμένα ο Αριστοτέλης τονίζει:

 

Αλλά οι άρχοντες πρέπει να έχουν τη γνώση του γενικού (του «καθόλου λόγου») κι όποιος είναι εντελώς απαλλαγμένος από το στοιχείο του αισθήματος είναι ανώτερος από εκείνον που το έχει σύμφυτο. Στο νόμο ωστόσο δεν υπάρχει αυτό το στοιχείο, ενώ αντίθετα χαρακτηρίζει κάθε ανθρώπινη ψυχή. (Πολιτικά, 1286a 18-24)

 

Οι Λαοί που ζουν στις ψυχρές περιοχές και στην Ευρώπη είναι γεμάτοι ψυχική δύναμη, αλλά υστερούν στη σκέψη και στην τεχνική. Γι αυτό είναι βέβαια λίγο πολύ ελεύθεροι, αλλά δεν έχουν ούτε πολιτικές ικανότητες ούτε μπορούν να κυριαρχήσουν στους γειτονικούς λαούς.

Οι λαοί της Ασίας έχουν μεν διανοητικές και τεχνικές ικανότητες, αλλά δεν διαθέτουν ψυχική δύναμη. Γι’ αυτό υπομένουν την ξένη κυριαρχία και είναι δούλοι σε άλλους. Το ελληνικό όμως γένος βρίσκεται γεωγραφικά στη μέση και είναι προικισμένο με τις αρετές και των δύο άλλων κατηγοριών. Έχει δηλαδή και ψυχική δύναμη και διανοητικές ικανότητες. Για τούτο ακριβώς είναι ελεύθερο και έχει τις μεγαλύτερες πολιτικές ικανότητες και, αποκτήσει ενιαίο καθεστώς, μπορεί να επιβληθεί και να κυριαρχήσει σ’ όλους τους άλλους λαούς.  ( Πολιτικά, 1327b 27-41)

 

Το πρώτο είδος της δημοκρατίας είναι η δημοκρατία στην οποία υπάρχει η πιο μεγάλη ισότητα. Διότι ο θεμελιακός νόμος του είδους της δημοκρατίας καθορίζει να μην υπερέχουν ούτε οι άποροι, ούτε οι εύποροι και ούτε να κυριαρχεί καμία από τις δύο αυτές μερίδες, αλλά να είναι ίσες μεταξύ τους. Πραγματικά, αν η ελευθερία και η ισότητα υπάρχουν στο μεγαλύτερο βαθμό μέσα στη δημοκρατία, όπως υποστηρίζουν μερικοί, αυτό πετυχαίνεται μόνον αν όλοι έχουν τα ίδια ακριβώς δικαιώματα συμμετοχής στη διοίκηση του κράτους. Επειδή όμως στο καθεστώς αυτό ο λαός έχει την πλειοψηφία και επειδή επικρατεί η γνώμη της πλειοψηφίας, αναγκαστικά το καθεστώς τούτο είναι δημοκρατικό. (Πολιτικά, 1291b)

 

Το θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι η ελευθερία, γιατί όπως λένε, μόνο σ’ αυτό το πολίτευμα οι άνθρωποι έχουν ελευθερία και σ’ αυτήν αποβλέπει κάθε δημοκρατία. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της ελευθερίας είναι το να μπορεί ο πολίτης να γίνεται με την σειρά του από αρχόμενος άρχων, δηλαδή να κυβερνάται και να κυβερνά. Διότι το δημοκρατικό δίκαιο δεν στηρίζεται στην ισότητα της αξίας, αλλά στην αριθμητική ισότητα… Αυτό το γνώρισμα της ελευθερίας, που είναι βασικό, θεωρείται απ’ όλους τους δημοκρατικούς απαραίτητη προϋπόθεση του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Ένα ακόμα βασικό γνώρισμα της ελευθερίας είναι το να ζει κανείς όπως θέλει, γιατί τούτο θα πει να είσαι ελεύθερος, αφού το να ζει κάποιος όπως δεν θέλει σημαίνει: ότι βρίσκεται σε κατάσταση δουλείας. Αυτό λοιπόν είναι η δεύτερη προϋπόθεση της δημοκρατίας. Από εδώ προήλθε και η αρχή να μην εξουσιάζεται ο πολίτης από κανέναν απολύτως, κι όταν τούτο είναι δυνατό να γίνει, τότε να κυβερνάται και να κυβερνά με την σειρά του. Η αρχή αυτή συμβάλλει στην εξασφάλιση της ελευθερίας της θεμελιωμένης στην ισότητα. (Πολιτικά, 1317b 20-35)

 

                                     

 

Βιβλιογραφία.

Ιστορία και Ανθολογία της Αρχαίας Ελληνικής σκέψης, Θανάσης Μητσόπουλος.

 

Το πρωί που έκανα την ανάρτηση (επειδή βιαζόμουν) δεν πρόσεξα, πως δεν τα είχα καταγράψει όλα στο θέμα. Ζητώ συγνώμη απ’ όλους σας.

Άννα Π. Ε.