ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

 

 

Ο φιλόσοφος που αγάπησε την ζωή και το μέτρο σαν ισορροπία στην πορεία αυτής.

Η αρχή της φιλοσοφίας του είναι η αναζήτηση των αιτιών της ανθρώπινης δυστυχίας και οι λάθος κατευθύνσεις που την προκαλούν. Όπως, ο άλογος φόβος προς τις υπερφυσικές δυνάμεις που ενεργούν καθώς πιστεύετε για αρνητικό σκοπό στον άνθρωπο, φόβος των θεών κτλ. Έδωσε την αντιπρόταση με το ζην ηδέως, που ο φιλόσοφος κατέθεσε για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας και ήταν τόσο ξεκάθαρες οι φιλοσοφικές αρχές του, όπου θα μπορούσαμε να πούμε, ότι έχουμε μια πρώιμη ψυχολογική βάση. (Αλώστε ο πατέρας της ψυχολογίας, Φρόιντ, μαθήτευσε στην αρχαία ελληνική γραμματεία).

Έρχεται στην Αθήνα γύρω στο 306 π.Χ. που κυρίαρχη θέση κατέχουν οι φιλοσοφικές σχολές των πλατωνικών, κυνικών, αριστοτελικών, στωικών και άλλων μικρότερων. Στην ηλικία των 34 χρονών είναι σχεδόν κάτοχος τη γνώσης όλων αυτών μα το δικό του μήνυμα στόχο έχει τον ηθικολογικό χαρακτήρα της φιλοσοφίας. Δηλαδή, ο Θεός δεν είναι για φόβο, ο θάνατος δεν υποπτεύει, το αγαθό εύκολα αποκτείται ενώ το δεινό αντέχεται. <<Άφοβον ο Θεός, ανύποπτον ο θάνατος, και ταγαθόν μεν εύκτητο, το δε δεινό ευκαρτέρητον.>>  

Η φιλοσοφία του παίρνει την άτυπη ονομασία ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ και που είναι αντίθετος με τον ΡΑΣΙΟΝΑΛΙΣΜΟ του Πλάτωνα. Ο εμπειριστής δεν στηρίζεται στην θεωρία για να δημιουργήσει τους κανόνες της εργασίας του μα μόνο στο πείραμα και στην προσεκτική μελέτη των φυσικών αισθητικών γεγονότων δίνοντας έμφαση στην επαγωγική σκέψη παρά στην αφαιρετική. Για τους εμπειριστές τα στοιχεία προηγούνται της θεωρίας και είναι δυνατόν κάποιος να είναι αντικειμενικός παρατηρητής των στοιχείων. Ο ρασιοναλισμός πάλι κάνει διάκριση μεταξύ της a priori γνώσης, που ενυπάρχει στο σύμπαν (πράγμα που δεν δέχεται ο εμπειρισμός) και βγαίνει αφαιρετικά ξεκινώντας από «αναλλοίωτες» αλήθειες, και της a posteriori γνώσης που μπορεί να εξαχθεί επαγωγικά από την παρατήρηση των αισθήσεων. Πολλοί, όπως ο Πλάτωνας, υποτιμούσαν κατάφορα τις αισθήσεις ως πηγή γνώσης. Μιλούσε για μορφές μη αντιληπτές στην πραγματικότητα, κατανοητές μόνο θεωρητικά.

Έτσι οι βασικές διδασκαλίες της φιλοσοφίας του είναι: «Με τον θάνατο έρχεται το τέλος του σώματος αλλά και της ψυχής, οι θεοί είναι ανενεργοί διότι τα δρώμενα στον κόσμο συμβαίνουν με αιτία τις κινήσεις και τις αλληλεπιδράσεις των ατόμων που ενεργούν στο κενό χώρο.»

Ας δούμε μερικούς κανόνες των βασικών αρχών που ήδη προαναφέραμε:   

 Τῶν πιθυμιν α μέν εἰσι φυσικα κα οκ ναγκααι͵ α δ οτε φυσικα οτε ναγκααι͵ λλ παρ κενν δόξαν γινόμεναι.

Οι ύπαρξη των επιθυμιών είναι φυσική και όχι αναγκαία, αυτές οι φυσικές επιθυμίες η μη αναγκαίες γίνονται (γεννώντες) από την ανθρώπινη κενοδοξία.      

Έν ας τν φυσικν πιθυμιν μ π΄ λγον δ παναγουσν ἐὰν μ συντελεσθσιν͵ πάρχει σπουδ σύντονος͵ παρ κενν δόξαν αται γίνονται͵ κα ο παρ τν αυτν φύσιν ο διαχέονται λλ παρ τν το νθρώπου κενοδοξίαν.

Οι αυτές φυσικές επιθυμίες δεν έχουν πόνο όταν εξεγερθούν εάν δεν ικανοποιηθούν, (διότι) υπάρχει η γνώση ότι γίνονται για απατηλή δόξα και όχι για την φυσική κάλυψη του εαυτού δεν διαχέονται αλλά παρά την του ανθρώπου κενοδοξία.

Τὸ τς φύσεως δίκαιόν στι σύμβολον το συμφέροντος ες τ μ βλάπτειν λλήλους μηδ βλάπτεσθαι.

Κανόνας της φύσεως και του ανθρώπινου συμφέροντος είναι: Μην πειράξεις/βλάψεις αλλήλους για να μην πειράζεστε/βλάπτεσθαι.

Ποιος ήταν όμως ο Επίκουρος που ασχολήθηκε επισταμένα με τη μελέτη της φύσης (σύμπαν) και έγραψε ένα τεράστιο έργο το <ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ> που οι σύγχρονές επιστήμες το αξιοποίησαν για να πάνε πάρα πέρα. Κανόνες του δε, ανακαλύπτουμε στις επιστήμες της  νευροφυσιολογικής, της ατομική, της ψυχολογίας.

Γεννήθηκε στη Σάμο από Αθηναίους γονείς στα δεκατέσσερα του χρόνια έλαβε μαθήματα από τον πλατωνιστή Πάμφιλο, μα όμως καθοριστικό ρόλο στη γέννηση της φιλοσοφίας του έπαιξε ο άλλος του δάσκαλος Ναυσιφάνης, ο οποίος του δίδαξε την ηδονιστική και ατομιστική θεωρία του Δημόκριτου όπου αργότερα στην εξέλιξη της φιλοσοφίας του ο Επίκουρος έλεγε ότι όσα πλέων ήξερε, τα σπούδασε με την γνώση μόνος του διότι οι διδάσκαλοι δεν είχαν την απτή αιτία να του εξηγήσουν: <Τι υπήρχε πριν το χάος απ’ το οποίο προέκυψε ζωή.>

Δημιούργισε το ΚΗΠΟ (λίγο πιο έξω από την Αθήνα) την φιλοσοφική του σχολή και δίδαξε εκεί για 35 χρόνια ζώντας μια πολύ ήσυχη, λιτή ζωή έχοντας ισάξιους όλους τους μαθητές του οι οποίοι ήταν δούλοι αλλά και άρχοντες, εταίρες αλλά και "ηθικές" γυναίκες. Κάνοντας πράξη την ισότητα.   

Συνεχίζεται…..

 

Βιβλιογραφία:

Α. ΑΛΝΤΕΡ, <Συγκριτική ατομική ψυχολογία>.

Norman Cohn, <The pursuit of the millennium: Revolutionary millenarians and mystical anarchist of the middle ages).

Alastair E. MacGrath, <A life of John Calvin: A study in the shaping of western culture>.

Mircea Eliade, <The myth of the eternal return or cosmos and history>. 

 

 

Η σημερινή μελέτη αφορά τη φιλοσοφική άποψη του Επίκουρου, που είναι καθαρά μόνο για την σχέση που έχει ο άνθρωπος με τον εαυτό του ( ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ  )και το σύμπαν γενικά. Δεν αγγίξαμε την επαφή με το Θεό/θείο που θα γίνει σε άλλη ανάρτηση. Παρακαλώ τα σχόλια εάν υπάρχουν θα πρέπει να είναι σε τούτο τον τομέα ευχαριστώ.